Sunday, March 1, 2020

On the Road Q1 2020

On the Road Q1 2020

Bắt đầu từ Q1 2020, trong mỗi quý tôi sẽ viết ra những gì đang diễn ra trong real time. Trước đây, cuối mỗi quý viết một lần thì những thông tin diễn ra không còn thời sự nữa, hoặc những điểm đáng chú ý xảy ra, đến khi viết thì không còn nhớ được nữa. Ngoài ra, viết về một sự kiện đã trôi qua hàng tháng rồi không hào hứng như với những điều đang diễn ra nóng hổi. 

Mấy tuần gần đây là những tuần lịch sử khi coronavirus bắt đầu tràn ra ngoài thế giới. Trung Quốc đã bought the world time, nhưng thế giới phương Tây lại tỏ ra chống đỡ một cách kém cỏi đến bất ngờ. Democracy cuối cùng cho thấy điểm yếu chết người, khi mà nó không thể đè bẹp được freedom mà thay vào đó là một thứ kỉ luật sắt, thứ thấy ở Nazi, Stalin, và bây giờ là Trung Quốc. Khi mà những tiếng nói chuyên môn đề nghị quarantine, lockdown thành phố, thì lại có những tiếng nói khác phản đối, tránh tổn hại đến nền kinh tế. 

Vào ngày 27/2, khi mà việc quarantine và shutdown một số thành phố được bàn thảo và bắt đầu được ban hành, Nicola Zingaretti, lãnh đạo của một trong hai đảng chính tại Ý, và là lãnh đạo của vùng Lazio, tuyên bố trên Instagram bằng một tấm hình với mọi người trong quán bar tại Milan rằng “Let’s not lose our habits, we can’t shut down Milan and Italy. Our economy is stronger than fear: Let’s go out for an aperitif, a coffee or a pizza.” Ngày 6/3/2020, trớ trêu thay ông Zingaretti đã dương tính với coronavirus. 

Cuối cùng thì bệnh dịch không tránh được, thảm họa xảy ra, phải lockdown cả miền bắc nước Ý, thiệt hại kinh tế lại còn lớn hơn nhiều. 

Tuần 24-28/2, DJIA giảm mạnh vào hôm thứ Hai (24/2/2020), mất 1031 điểm, tương đương 3.6%, khi lần đầu nó nhận ra bệnh dịch đã tràn qua khỏi biên giới Trung Quốc, và trở thành một nỗi đe dọa thực tế. Tin từ Hàn Quốc cho thấy nước này có 850 ca, tập trung ở khu vực Daegu, trong khi số ca ở Ý vượt con số 200. US 10yr yield giảm mạnh xuống còn 1.38%. 

Ngày thứ Ba (25/2/2020), DJIA mất tiếp 879 điểm (-3.1%). Đây là lần đầu tiên sau nhiều tháng trời, thị trường equity hầu như bỏ qua nguy cơ bệnh dịch từ Trung Quốc, và nó phải reprice lại risk. Số ca bị nhiễm ở Ý đã vượt con số 300, trong khi CDC cho biết rằng nó nhìn nhận rằng bệnh dịch sẽ bùng phát tại Mỹ. US 10yr yield giảm tiếp xuống 1.307%. 

Ngày thứ Tư (26/2/2020), thị trường giảm nhẹ. DJIA chỉ mất 124 điểm (-.5%). Nhưng ngày hôm sau, 27/2/2020, DJIA mất tiếp 1190 điểm (-4.4%). Bond yield giảm còn 1.243%. Số ca ở Hàn Quốc đã lên tới con số 1,750, trong khi số ca tại Ý là 550. Hai nước này trở thành trung tâm dịch bệnh mới của thế giới, trong khi số ca mới tại Trung Quốc đang giảm dần. 

Thị trường kết thúc tuần vào ngày 28/2 mất tiếp 357 điểm (-1.4%), và bắt đầu chiết khấu 100% khả năng Fed sẽ cut rate 25%. Chủ tịch Fed Powell phát biểu rằng Fed sẽ tiếp tục canh chừng tình hình phát triển của dịch bệnh, và coi đây là một nguy cơ đối với nền kinh tế. "The fundamentals of the US economy remain strong. However, the coronavirus poses evolving risks to economic activity. The Federal Reserve is closely monitoring developments and their implications for the economic outlook. We will use our tools and act as appropriate to support the economy."

Thị trường bước sang đầu tiên của tháng Ba (2-6/3/2020) với tâm trạng bất an tiếp tục. 10 yr yield giảm xuống còn 1.09%, và các nhà đầu tư bắt đầu chiết khấu khả năng 100% Fed sẽ cắt 50 điểm cơ bản. Đồng loạt, các ngân hàng trung ương ECB, BOJ, BOE công bố sẽ hành động để cứu nguy nền kinh tế khỏi tác động của Corona virus. Ngày 2/3, DJIA bật lại 1293 điểm (+5.1%) Nhưng ngày hôm sau, thứ Ba (3/3) thị trường lại mất 785 điểm (-2.9%), mặc dù Fed có cuộc họp khẩn và quyết định cắt 50 điểm - họ e ngại rằng hành động vào cuộc họp cuối tháng Ba sẽ trở nên quá muôn. Ngày hôm sau 4/3, DJIA bật lại 1173 điểm sau khi Joe Biden chiến thắng trong Super Tuesday. Nhưng yield vẫn tiếp tục giảm, chỉ còn 0.95%. Dù sao thì Fed cũng không thể in ra được vaccine, và không thể dúi tiền vào tay người dân để họ quay trở lại nhảy múa, cho nên ngày 5/3, với tâm trạng lo lắng DJIA lại giảm 969 điểm. Thời điểm này, do ảnh hưởng của coronavirus lên nhu cầu dầu lửa, Saudi vận động khối OPEC+ cắt sản lượng một khối lượng ít nhất là hơn 1 triệu thùng. Về sau con số này được thảo luận chính xác hơn là khoảng 1.5 triệu thùng. California sẽ cách ly 2500 hành khách trên cruise. Dầu vẫn giảm giá, WTI còn $46/bbl. 10yr yield lúc này còn 0.93%. Thị trường tiếp tục giảm phiên thứ Sáu cuối tuần với mức giảm 256 điểm. Lúc này khả năng Ý sẽ phải đóng cửa vùng phía bắc, trong đó đặc biệt là do vùng Lombardy đã trở nên mất kiểm soát.

Sau khi thương thảo không thành trong OPEC+, thay vì cắt sản lượng Saudia Arabia sẽ dump dầu thô trên thị trường thế giới với giá chiết khấu từ $5-8 đô cho mỗi thùng. US shales đã lấy quá nhiều thị phần từ các nước xuất khẩu dầu, và Nga thấy cần phải hành động để lấy lại thị phần. Trên cuộc phỏng vấn với CNBC, một quan chức của Saudi phàn nàn về một partner khó chơi là Nga, và rằng liên tục từ trước đến giờ Saudi tỏ rõ sự thiện chí của nó để liên minh OPEC+ thành công bằng cách chịu cắt nhiều hơn các quốc gia khác, thậm chí ngay cả khi các nước khác không chịu cắt, nó cũng chịu phần thiệt. Nhưng bây giờ thì Saudi quyết định dùng biện pháp mạnh: Saudi hi vọng rằng áp lực price war sẽ gây đau đớn cho Nga, buộc Nga phải trở lại bàn đàm phán, và làm phá sản các nhà shale oil yếu tại Mỹ. Nó chào giá chiết khấu cho các khách hàng ở châu Á, châu Âu, cạnh tranh cả với Nga và với Mỹ. 

Có một pattern về hành vi rất erratic của MBS trong cuộc chiến giá dầu với Nga cũng giống như vụ sát hại nhà báo Khashoggi. Saudi Arabia đã chấp nhận rằng US shale producers là một phần của thị trường xuất khẩu dầu mỏ, trong khi Nga lại thấy quá vô lý khi các nước OPEC+ tự nguyện cắt giảm sản lượng để rút cuộc thị phần bị giật mất bởi các nhà sản xuất dầu đá phiến người Mỹ. Khi Saudi cảm thấy Nga khác biệt về quan điểm, nước này đã chuẩn bị một kế hoạch no deal, và MBS quyết định dump dầu trên thị trường với một thông điệp: theo tao hay là chết. 

Sau thông tin price war này, giá dầu WTI và Brent giảm hơn 20%, và Brent rớt xuống dưới $36/bbl. Có thể giá dầu sẽ rơi về mức $30. Tốt quá, giá dầu sẽ rơi mạnh, và PVD sẽ giảm mạnh nữa.

Số ca nhiễm ở Ý đã tăng lên con số 9172 trong ngày chủ nhật 8/3/2020, từ mức 7375 ngày hôm trước. Ý vật lộn tìm cách ngăn chặn bệnh dịch, nó có ý định phong tỏa miền Bắc, nhưng sàn giao dịch chứng khoán tại Milan thì vẫn mở cửa.

Trong ngày thứ Hai 9/3/2020, giá dầu WTI giảm 24.9% xuống còn $31.13, một trong những mức giảm nặng nề nhất một ngày của thị trường năng lượng. Với triển vọng của ngành O&G yếu, mặc dù các công ty đã cắt giảm capex và trở nên financially disciplined hơn nhiều, giá dầu sụt mạnh vẫn có thể làm nhiều công ty O&G Mỹ phá sản, trigger một làn sóng bán tháo high-yield, và lan ra các thị trường lân cận. Trong ngày 9/3/2020, DJIA sụt 2014 điểm, tương đương 7.79%. Rối loạn trên thị trường đã đẩy VIX lên mức cao mới, 54.46 điểm. US 10-yr gov bond yield rớt tiếp xuống mức thấp 0.54% do thị trường tìm kiếm safe haven. 

Tại thị trường Việt Nam, vào thời điểm cuối tuần 6/3/2020, tin tức cho thấy Nhung, một em gái xinh đẹp đi du lịch tại Ý từ cuối tháng 2 đã về lại Việt Nam, bị nhiễm virus, và do không thông báo tình trạng y tế khi nhập cảnh, nên đã góp phần làm bệnh dịch bùng phát. Cuối cùng, người đẹp đã làm lây nhiễm thêm một số ca, còn những ca khác không biết có phải do em gây ra hay không. Và cuối tuần toàn Việt Nam tràn lên những tin đồn hoảng loạn loạn xạ.

Thị trường chờ đợi Việt Nam sẽ giảm điểm mạnh vào ngày Thứ Hai đầu tuần 9/3/2020. VNIndex giảm 55.9 điểm, tương 6.3%, các mã sàn hết. 

Vào ngày thứ Hai 9/3/2020, nước Ý ra một quyết định mạnh tay, quarantine toàn bộ đất nước. Một quyết định gây sửng sốt, làm thị trường cổ phiếu Ý giảm 3.28%, sau khi đã giảm tới 11.17% trong phiên trước đó. Nhưng thị trường Mỹ chạy theo một thông tin rằng sẽ có khoản cứu trợ, hoặc stimulus của các chính phủ. DJIA bật tăng 1,167 điểm, trong khi 10-yr gov bond yield bật lên .75%. Trong khi đó, thủ tướng Đức, Angela Merkel, vẫn cho rằng tình hình hiện tại chưa cần thiết phải có các chương trình tài khóa của chính phủ - nước này vẫn kiên trì theo đường lối siết chặt hầu bao. Giá dầu cũng hồi phục 10.2% lên $34.25. 

Tâm lý tiếp tục bất an trong ngày thứ Tư 11/3/2020, vì con số corona virus tiếp tục lan rộng. WHO quá chậm trễ trong lần này, cuối cùng đã tuyên bố coronavirus là pandemic toàn cầu. Để hỗ trợ nền kinh tế và thị trường, BOE cut 50 điểm cơ bản, nước Úc lên kế hoạch chi tiêu AUD 15-20Bn, trong khi ECB dự kiến sẽ tuyên bố các biện pháp nới lỏng.  Tuy nhiên, thông tin chưa rõ ràng về gói chi tiêu của chính phủ Mỹ cộng với việc WHO chính thức công nhận coronavirus là đại dịch đã khiến DJIA rơi 1,465 điểm, tương ứng 5.86%, về mức 23,553 điểm. Cách đây khoảng 20 ngày, ngày 19/2/2020, DJIA vẫn còn ở mức 29,348 điểm, và các nhà đầu tư tiếc nuối vì đã không kịp buy the dip.(Khi ấy Muhamed lên CNBC nói đừng buy the dip). Tuy nhiên, thanh khoản giảm sút trên thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ, vốn dĩ trước đây dồi dào như đại dương. Vì thanh khoản bỗng nhiên cạn, trader bắt đầu đẩy bid-ask spread lên cao, và 10-yr yield tăng lên .82%. Bridgewater bỗng nhiên thua lỗ. 

Ngày thứ Năm 12/3/2020, DJIA mở cửa thị trường và ngay lập tức rớt 7%, circuit breaker kicking in, thị trường ngừng giao dịch 15 phút. Việc tạm ngừng giao dịch làm thị trường bình tĩnh lại chốc lát. Nhưng tổng thống Donald Trump ra quyết định ngừng các chuyến bay từ châu Âu đến Mỹ (với ngoại lệ là Anh). Những hệ lụy kinh tế của việc đóng cửa travel với châu Âu làm đà giảm tăng tốc nhanh trở lại về cuối phiên, và DJIA mất 2,353 điểm, tương đương 9.99%, xuống còn 21,200 điểm. DJIA đã kết thúc một bull market dài nhất trong lịch sử. Trong khi đó, 10-yr gov bond yield tiếp tục tăng lên .85%. Do yield tăng mạnh, bỗng nhiên traders buộc phải đóng các vị thế leveraged, như của chiến lược risk-parity. Bridgewater được coi là người sáng tạo ra chiến lược risk-parity từ hai thập niên trước. Về cơ bản, theo chiến lược này, nhà đầu tư sẽ xác định mức độ volatility của các lớp tài sản. Nếu cổ phiếu có mức độ biến động hơn ba lần so với Treasury bond, nhà đầu tư sẽ bỏ ba lần vốn vào bond, và một phần ba vào equity. Nếu biến động của cổ phiếu tăng, nhà đầu tư sẽ bán ra cổ phiếu. Nếu trái phiếu biến động, họ cũng phải bán ra trái phiếu. Một số funds khác theo chiến lược này có quant fund AQR. Vàng cũng bị giảm giá xuống $1,642/t oz. Bỗng nhiên tất cả các tài sản đều bị bán tháo, tạo ra một ngày thứ Năm đen tối. VIX tiếp tục đứng ở mức cao 53,9 điểm. 

Vào ngày thứ Sáu 13/3/2020, thị trường bùng nổ trở lại sau khi thông tin về  tổng thống Trump và chủ tịch Pelosi đã có thỏa thuận. Trong cái deal này, người làm sẽ được nhận paid sick leave 14 ngày, chậm trả payroll tax, người bệnh sẽ được miễn phí testing nếu có chỉ định của bác sỹ. Trong khi đó, trên thị trường quốc tế, BOJ sẽ đẩy mạnh repo không giới hạn về thời gian, Ngân hàng Na-uy cắt 50 điểm cơ bản, Trung Quốc hạ thấp tỉ lệ dự trữ 50-150 phần trăm cho một số ngân hàng. DJIA bật mạnh lên 1,985 điểm, hay 9.36% lên 23,185 điểm. Trái phiếu chính phủ, sau khi đã được Fed bơm $1,500 tỷ, một khoản tiền lớn chưa từng có tiền lệ, tiếp tục mất giá và yield lên .98%. 

Ngoài ra, vào cuối tuần (14-15/3/2020), Pháp đóng cửa các hoạt động kinh doanh "không thiết yếu" như quán cafe, nhà hàng. Tây Ban Nha tuyên bố tình trạng khẩn cấp, đóng cửa biên giới. Áo cấm tất cả các hoạt động tụ tập, Thụy Sỹ có 2200 người mắc, tăng 62%. Các trường học, quán bar ở Hà Lan bị đóng cửa. Czech, Ba Lan, và Đan Mạch đóng cửa biên giới. 

Thị trường Việt Nam rất nhậy cảm với các tin tức liên quan đến bệnh dịch. Nước ngoài thì liên tục bán ròng. Thứ Hai ngày 16/3/2020, có thể kết hợp giữa thông tin hai bệnh nhân nhiễm virus ở trong tình trạng nguy kịch, và việc bán ròng mạnh mẽ của các nước đã làm thị trường đang giảm nhẹ, trở nên mất 20.77 điểm (1.9%). Với thị trường thế giới đang yếu, VN-Index có thể sẽ lại có một phiên tắm máu vào ngày thứ Ba (17/3/2020).

Tại thị trường Việt Nam, tôi định làm những gì? MWG, PNJ đã rơi tự do trong những ngày qua, trở về mức giá rất hấp dẫn. MWG có TTM PER ở 10x, trong khi PNJ, vốn dĩ thường đắt hơn nhiều - năm 2018 tôi đã phải trả cái giá 17-18x lần - hiện tại chỉ còn khoảng 13x lần TTM earning. 

Tôi không biết diễn biến của virus như thế nào, nhưng tôi biết những điều sau:

- Về mặt tâm lý: không thể không panic. Mặc dù tôi có thể xác nhận trước rằng tôi có thể sẽ bị mất 20% số vốn, nhưng khi thị trường giảm giá, tôi tiếp cận những thông tin mới từ thị trường, và bỗng nhiên, tôi không còn bình tĩnh được nữa. Quan trọng hơn nữa, là về regret của tôi. Tôi có chịu đựng rất kém khi thị trường giảm giá và tôi đang giữ cổ phiếu. Nhưng đồng thời, tôi cũng có sự kém chịu đựng tương tự nếu thị trường tăng giá và tôi đứng ngoài, hoặc giữ một vị trí thấp. 

-Như các đợt outbreak khác, MARS, SARS, swine flu, etc, các đợt bùng phát đều bị dập tắt, hoặc tự tàn lụi. Về mặt thống kê, bet vào việc con virus này sẽ bùng phát kéo dài là việc đi ngược lại dữ liệu. Bạn sẽ hầu như bỏ qua cơ hội nếu cứ tin tưởng vào headline.

- Về mặt đầu tư, giả sử lợi nhuận của công ty bị giảm sút 20% trong năm 2020. Để điều giả sử này đúng, có nghĩa rằng Q2-Q4 đều phải rất tệ - nhưng cứ giả sử nó đúng đi. Có lẽ virus vaccine sẽ được phát minh để chống lại bệnh trong các năm tới. Khi kinh doanh các năm tới trở lại bình thường, một năm earning giảm 20% không thể khiến được valuation của một công ty sụt giảm tới 20%, trừ khi công ty ấy đã vốn dĩ đắt đỏ từ trước. (Chúng ta đều biết terminal value của các năm sau 5 năm định giá DCF chiếm khoảng trên 80% của công ty.) 

- Thị trường có biên độ thời gian thay đổi. Trong điều kiện bình thường, cái time horizon là 1-2 năm tại thị trường Việt Nam (ở thị trường Mỹ là khoảng 3-5 năm). Khi thị trường hoảng loạn, cái time horizon này ngắn xuống còn đơn vị tuần, và các nhà đầu tư có xu hướng chiết khấu những gì xấu nhất. Như tôi phải làm stress test với doanh số 70% cho một số công ty là ví dụ. 

Trước khi thị trường bật lại vào ngày thứ Sáu 13/3/2020, tôi chỉ giữ khoảng 15% cổ phiếu. Trong ngày 13/3/2020, tôi mua 1000 MWG giá rẻ (500 giá 75.7, 500 giá 77.1), và 1700 PNJ giá trung bình khoảng dưới 60. Tôi giữ vị thế khoảng 44% cổ phiếu. Tôi đang nghĩ có thể sẽ mua thêm vào 16/3/2020 để giữ khoảng 70% cổ phiếu.

Vào thời điểm 16/3/2020, với việc châu Âu (và hầu như các nước) đều đóng cửa biên giới, đồng thời tăng cường testing, tôi cho rằng số ca bị nhiễm sẽ tăng mạnh trong những ngày tới, sau khi có kết quả testing. Tuy nhiên, việc hạn chế di chuyển, và hạn chế social distancing, số ca sẽ tăng chậm hoặc thậm chí giảm dần. Điều đáng sợ là, liệu số ca tử vong có tăng lên nhanh chóng không, hay hệ thống y tế của châu Âu không đáp ứng được. Tôi không có nghi ngờ gì về hệ thống y tế siêu việt của Mỹ và tin tưởng vào sự vượt trội của đất nước vĩ đại này một khi nó chọn được cách tiếp cận đúng. Nguồn lực dồi dào của nó khiến nó có thể vượt qua bất kì sự cố nào, nhưng với châu Âu thì tôi không biết. 

Tôi đã mua vào cổ phiếu MWG, PNJ, and NT2 trong phiên 16/3/2020, và do đó giữ khoảng 71% cổ phiếu.

Tại thời điểm 16/3/2020, tôi nghĩ có một vài điểm sau cần chú ý:

- Thị trường thế giới có thể sẽ phản ứng bi quan trong ngắn hạn cùng thời điểm khi số ca nhiễm (và chết) tại thế giới. Có thể khi số ca nhiễm giảm dần, thị trường sẽ phản ứng bớt bi quan hơn, nhưng điều này có thể chỉ xảy ra sau vài tuần nữa. 

- Kế sau đó, các công ty với balance sheet yếu sẽ bị phá sản hoặc gần mức đó, dẫn đến high-yield tăng vọt. Thị trường sẽ phản ứng với hệ quả kinh tế đối với các công ty, sau khi số liệu thực tế trên P&L sẽ được phản yếu vào kết quả Q1, và đặc biệt có lẽ vào Q2 2020. 

-Nước ngoài bán ròng liên tục. Một số quỹ sẽ đóng trong năm 2020 này, có thể kể như Tundra, PXP, APS etc. Điều này cộng với fiscal policy tại Việt Nam vẫn đang thắt chặt, dẫn tới việc thị trường Việt Nam, không nói đến hệ quả của coronavirus, tiếp tục poorly perform trong nửa sau của 2020.

-Trong bối cảnh này, tôi cho rằng mức tỷ trọng 70% tôi đang nắm giữ có thể là hơi cao. Có hai giải pháp: một là tôi sẽ cắt giảm risk xuống bằng cách bán ra, hoặc là tôi sẽ tiếp tục nộp tiền vào tài khoản. Tôi cho rằng có thể chịu đựng một vài tháng trước khi tình hình tốt hơn khi trời nóng - nhưng điều này vẫn cần vài tháng. Trong vài tháng thì giá cổ phiếu có thể đã rơi rất nhiều.

Mặc dù tự coi mình là một nhà đầu tư dài hạn (nhưng với vị thế leveraged trading), tôi có những nguyên tắc về khi tôi bán ra cổ phiếu và tăng cường tiền mặt:

- chiến tranh

- suy thoái kinh tế

- dịch bệnh hoặc các sự kiện thảm họa khác (catastrophes).

Tối ngày thứ Hai 16/3 (tức là chiều tai châu Âu, và sáng cùng ngày tại Mỹ), một loạt các biện pháp hỗ trợ được tung ra. Fed đã họp khẩn cấp, cắt tiếp lãi suất cơ bản (fed funds rate) về 0-.25%, hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc về 0%, đồng thời tung ra gói QE $700 tỷ. Đồng thời, do thanh khoản sụt giảm trên thị trường, Fed cũng đồng thời thực hiện các swap deals với các ngân hàng trung ương thế giới khác. Đồng thời, có tin rằng Nhà Trắng cũng đang thúc đẩy một gói kích thích trị giá $800 tỷ. 

Tuy nhiên, thị trường bắt đầu đối mặt với một thực tế là các airlines không có khách, khách sạn không có khách. Các airlines sau khi đã M&A nhiều trong vài năm trở lại đây làm ngành hàng không trở nên consolidated hơn, và các hãng tự nhiên profitable hơn. Họ đã dùng nguồn tiền mặt thặng dư ra để distributed cho cổ đông bằng cách share buybacks. Do tiền mặt đã được hoàn trả cho cổ đông, bỗng nhiên trong những thảm họa như này, họ trở nên bị under-funded. WSJ cho biết rằng các hãng hàng không đang thỏa thuận với chính phủ để nhận được gói cứu trợ tài chính $50 tỷ. Một công ty lớn khác, Boeing (-24%), vốn dĩ đã đối mặt với khó khăn từ dòng máy bay Max trong vài năm nay, đối mặt với khả năng phá sản. Hãng đã phải kêu gọi bailout từ chính phủ. Trong ngày thứ Hai (16/3), cổ phiếu các khách sạn lớn như Wynn Resorts giảm 24%, MGM Resorts mất 33.6%. 

Thông tin tiếp theo, để ngăn chặn dịch bệnh, Canada sẽ đóng cửa biên giới với non-citizens, trừ PR và người Mỹ. Châu Âu sẽ đóng cửa biên giới của 30 quốc gia với người ngoại quốc. 

Thị trường hoảng loạn về những hệ quả của việc bánh xe kinh tế ngừng quay. DJIA mất 2,997 điểm (-12.93%), còn 20,189 điểm. 

Đồng chí Mohamed El-Erian thường xuyên lên CNBC để đánh giá tình hình. Ông này, tác giả của một quyển sách tuyệt vời "When Markets Collide", đã nhận định rằng không nên "buy the dip" khi thị trường giảm giá nhẹ vào cuối tháng 1 và đầu tháng 2 năm 2020. Ông nhận định rằng trong các cuộc khủng hoảng tài chính 2008, bánh xe kinh tế vẫn quay. Trong cuộc chiến chống virus này, bánh xe kinh tế đã ngừng quay. Chưa ai từng thấy một điều gì như vậy trong lịch sử kinh tế và lịch sử thị trường. Điều này hứa hẹn rằng cuộc khủng hoảng hiện tại có thể còn lớn hơn cuộc khủng hoảng 2008.

Ngay khi tôi suy nghĩ về điều này, tôi nhận thấy rằng việc mình tăng tỷ trọng lên hơn 70% cổ phiếu là một sai lầm. Tôi cần phải cắt tỷ trọng xuống. Nhưng ngoại trừ tôi giữ NT2 và PVP từ trước, cổ phiếu gần nhất tôi mua là MWG và PNJ vào ngày 13/3/2020, vẫn chưa đủ T+3 để có thể bán được. 

May thay, mặc kệ thị trường Mỹ mất gần 3,000 điểm, sáng hôm sau 17/3/2020, VN-Index chỉ giảm nhẹ -2.1 điểm (-.28%), còn 745 điểm. 

Tối 17/3, tại thị trường Mỹ, diễn biến lại dịch chuyển theo kiểu khác. Các quỹ đầu tư bị rút tiền liên tục, bất kể đó là quỹ money markets, bond funds, hay equity. Do tiền bị rút khỏi tất cả các loại tài sản, trái phiếu chính phủ Mỹ 10yr cũng bị bán tháo, đẩy yield lên 1.0%. 

Nhận thấy thị trường chứng khoán nợ ngắn hạn (commercial papers) bị thiếu thanh khoản từ rối loại tại các quỹ money markets, Fed tuyên bố một commercial paper facility, sẽ bơm vào thị trường $1,000 tỷ với các chứng khoán ngắn hạn không có tài sản đảm bảo (đặc trưng của commercial paper). Morgan Stanley và Goldman Sachs dự đoán thế giới sẽ bước vào một cuộc suy thoái. Do ảnh hưởng của nhu cầu dầu suy yếu, và viễn cảnh một cuộc chiến về giá, WTI crude rơi 6.3% còn $27 - cách đây khoảng một tháng, giá dầu WTI là $52 (14/2/2020). Ngược lại, do kì vọng về gói kích thích tài khoá, DJIA đóng cửa tăng 5.2%, lên 21,237 điểm, sau khi mất gần 13% trong phiên trước. 

Sáng ngày thứ Tư 18/3, thị trường VN hồi phục nhẹ, với VN-Index đóng cửa tại 747, tăng 2 điểm so với phiên trước. Mừng quá, thị trường VN ngu như con lợn, nên tôi đã có thể bán được MWG ở giá 78.3 và PNJ ở giá 57.9, gần như không bị tổn hại gì, qua đó cắt giảm tỷ trọng cổ phiếu xuống 45%. Trong đó NT2 (15.2%), PVP (8.9%). Hai cổ phiếu tăng trưởng MWG và PNJ tổng cộng chiếm 21.7% danh mục.

Thị trường Mỹ mở cửa, với equity index giảm mạnh ngay khi mở cửa, và phải dừng giao dịch 15 phút. Chốt phiên, DJIA mất 6.3% (-1,338 điểm) khi đóng cửa, còn 19,898 điểm - tại mức thấp trong ngày, DJIA đã rớt 2,288 điểm trước khi hồi phục nhẹ lại. Bộ trưởng tài chính Mnuchin tuyên bố rằng nếu không hành động cấp bách, hàng triệu việc làm sẽ bị mất, và tỷ lệ thất nghiệp sẽ lên đến 20%. Chính phủ công bố một loạt các giải pháp, trong đó hỗ trợ tài chính cho ngành hàng không $50 tỷ, $300 tỷ cho doanh nghiệp nhỏ, vốn dĩ không có tiềm lực tài chính mạnh và dễ bị tổn thương trong đợt này. Trên thị trường cổ phiếu, Boeing mất tiếp 18%, còn 101.89. Big Three automakers phải đóng cửa một số nhà máy. Trong khi đó, thanh khoản trên thị trường trái phiếu chính phủ, vốn dồi dào như đại dương, tiếp tục khô kiệt. Lợi suất trái phiếu US-10yr tăng vọt lên 1.27% vì các quỹ trái phiếu phải tăng tiền trả cho nhà đầu tư, cũng như có thể vì các vị thế trước đây của chiến lược risk-parity bị đóng. WTI rớt 24.4%, còn $20.4/bbl. 

Vào ngày thứ Năm 19/3/2020 thị trường Việt Nam mở cửa rất yếu, khi số ca trong nước tăng vọt. Thông tin cho thấy rằng có hai bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Sẽ có ca chết đầu tiên do bệnh này, và tâm lý rất yếu. VN-Index đóng cửa ở 725, mất 22 điểm. 

Trên thế giới, các chính phủ đồng sức để hỗ trợ nền kinh tế. Bank of Japan, Reserve Bank of Australia, Bank of England, và European Central Bank công bố các biện pháp nới lỏng. Fed establishing a Money Market Mutual Fund Liquidity Facility (MMLF), the ECB and Bank of Japan announcing emergency bond-buying programs. DJIA tăng .95%, cùng với thị trường châu Âu, sau khi hồi phục mạnh từ mức giảm 3.3% trong ngày. Không ai tin rằng tình hình đã ổn định lại. Ai cũng nghĩ rằng đây sẽ là đà nghỉ cho đợt giảm tiếp. US 10-yr yield ở mức 1.12%. Tổng thống tuyệt vời Trump tuyên bố sẽ can thiệp vào cuộc chiến về giá giữa Saudi và Nga vào "một thời điểm thích hợp". Tuy phát ngôn này không rõ ràng, thiếu chi tiết, thị trường dầu mỏ hồi phục mạnh, với WTI bật 23%, lên $25.13/bbl nhờ thông tin của WSJ rằng Texas sẽ cắt sản lượng dầu - bang này bây giờ đóng vai trò như một thành viên OPEC. Jobless claims trong tuần tăng vọt lên 281k. 

Ngày thứ Sáu 20/3/2020, VN-Index tiếp tục mất 16 điểm. Là một nền kinh tế mở, với thương mại chiếm tới 200% GDP, việc các quốc gia đóng cửa biên giới, người tiêu dùng ngừng tiêu dùng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến đất nước này. Các doanh nghiệp thế giới đã ngừng các dự án dang dở để tiết kiệm tiền - không hiểu sao vẫn còn những thằng ngu tin rằng FPT mạnh hơn so với thị trường vì nó là một tech firm nên có thể hoạt động online và phần nào có lợi từ dịch bệnh - những thằng ngu này nghĩ vì dịch bệnh, doanh nghiệp sẽ cần đến FPT để phát triển nền tảng hoạt động online. Lũ ngu này không hiểu rằng: một là không xác định được định lượng được tăng trưởng nhờ hoạt động đầu tư này là bao nhiêu, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp phải cut cost để save cash cho mùa đông dài, và hai là, nếu thực sự có ảnh hưởng, domestic IT (trước đây gọi là tích hợp hệ thống) chỉ chiếm phần nhỏ trong P&L. Trong khi đó, tỷ trọng kinh doanh với nước ngoài chiếm tỷ trọng cao hơn nhiều. Khi các khách hàng quốc tế cắt giảm (đơn giản ví dụ FPT mới mở văn phòng ở Michigan vì kì vọng vào Big Three firms, nhưng mới đây các nhà máy oto đã đóng cửa), thì FPT sẽ tổn hại nặng. Điều này chỉ để nói là các doanh nghiệp VN sẽ bị ảnh hưởng xấu. 

Thị trường Châu Âu tăng tốt vào thứ Sáu 20/3/2020, và US futures tăng mạnh hơn 800 điểm. Nhưng vào phiên, thị trường Mỹ yếu dần, trong khi nhờ thanh khoản cải thiện, các nhà đầu tư lại có thể mua trái phiếu để risk-off. 10yr yield giảm về .94%. Trong nước Mỹ, California, NY, Illinois, yêu cầu công dân ở trong nhà. WTI rớt trở lại 8.4% về $23.73/bbl. Vàng tăng giá lên $1,484/t oz, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 1,700 gần đây. DJIA chốt phiên mất 913 điểm. 

Cuối tuần, số lượng người chết ở Italy tăng mạnh. Hệ thống y tế của nước này đã bị quá tải nặng, và cứ thêm người bệnh thì nếu tình trạng bệnh suy sụp nhanh (nhất là người già), khả năng người này chết là cao.

Tôi vẫn chờ mua NT2 ở giá tốt - rủi ro đối với NT2 là các nhà máy ở Việt Nam có đóng cửa nhiều đến mức lượng điện tiêu thụ bị suy giảm. Rủi ro này có đáng kể không? Nếu các thị trường tiêu thụ của Việt Nam, như Mỹ và châu Âu đều đóng cửa, lập tức nhu cầu sụp đổ. Bây giờ có vẻ chúng ta chưa thấy rõ điều này, nhưng nếu nó tiếp diễn trong vài tháng nữa, các nhà máy sẽ phải đóng cửa vì chẳng còn ai mua để mà sản xuất nữa. Nhà máy may mặc của KE đã phải đóng cửa khi một đối tác lớn từ Anh tuyên bố ngừng mua hàng, bất kể đơn hàng đã được hoàn thành hay chưa. Trong cái Apparel Market Intel ngày 18/3/2020 mà AJA gửi, H&M soát xét lại các dự phóng, và yêu cầu các nhà cung ứng giữ lại 25% sản lượng trong vòng một tuần. JC Penney đề nghị các nhà máy giữ lại hàng. Urban Outfitters và Lily Pulitzer chuyển các đơn hàng từ hàng Air sang hàng biển. Zara dừng tất cả các đơn hàng mới, và dự trù sẽ giảm số lượng cho các đợt giao hàng kể từ tháng Tư trở đi, etc.

Cho nên, rõ ràng là rủi ro đáng kể. Cho đến khi thị trường nhận ra rủi ro đóng cửa nhà máy, và sản lượng điện phát ra sụt giảm, giá NT2 có thể sẽ giảm. Tuy nhiên, hi vọng là căn bệnh này sẽ sớm qua đi trong một vài tháng tới, và consumption chậm, nhưng sẽ trở lại. Betting vào NT2 có lẽ là an toàn hơn. Tôi nghĩ tôi sẽ stick với việc mua nó khi yield trở nên hấp dẫn hơn nữa. Hiện tại, tôi đang giữ 6000 cổ phiếu NT2 với giá trung bình khoảng 18.

Sáng 23/3/2020, thông tin không lạc quan. Tại Mỹ, các nhà lập pháp thất bại trong việc thông qua Corona Bill một lần nữa. Cái size của gói cứu trợ liên bang liên tục thay đổi theo chiều hướng tăng lên để đối phó với viễn cảnh kinh tế ảm đạm hơn, hiện nay đang là $1.3 Tn. Trong khi đó, số ca nhiễm tại Mỹ tăng vọt, lên 33 nghìn ca, so với chỉ 27 nghìn ca một ngày trước đó, phần nào do việc testing được tăng cường hơn. Trước đây, khá là khó để người có triệu chứng được test. New York state nổi lên là một trung tâm nhiễm bệnh mới, với 15,777 ca nhiễm, tức là gần một nửa của cả nước, tăng 4000 ca so với hôm trước. 

Một số chính trị gia high profile bị nhiễm, trong đó có một US senator, và German chancellor Merkel phải cách ly vì tiếp xúc với một bác sĩ (sau này được xác định là) bị nhiễm bệnh. US futures lại hit limit down. 

Thị trường Việt Nam mở cửa Monday 23/3/2020 trong bi quan. Số người bị nhiễm Coronavirus đến hết chủ nhật là 113 người. Sẽ còn tăng thêm nhiều nữa, vì có số lượng lớn những người Việt Nam ở nước ngoài đang cố gắng trở về trước khi đất nước này có khả năng shutdown các chuyến bay từ/đến nước ngoài. HSX tại thời điểm 9:36 phút sáng khi tôi viết dòng này, giảm 35 điểm, còn 674 điểm. Hôm nay, công ty tôi test làm việc từ nhà. Cấu trúc công nghệ của công ty đặt trên cloud, nhưng vẫn phát sinh các vấn đề về syncing. Chúng tôi phải xem có trở ngại nào, chủ yếu về mặt công nghệ, cho việc làm việc hoàn toàn từ nhà hay không. Ngoài ra, việc giao tiếp từ xa không hẳn là dễ chịu, nhưng nó không phải là chủ đề của việc testing hôm nay.

Trong ngày 23/3/2020, tôi bán nốt 1,000 cổ phiếu MWG (@72.9), và 1,300 cổ phiếu PNJ (@51.2), từ đó hạ tỷ trọng cổ phiếu nắm giữ xuống 25%.

Trên thế giới, thị trường cổ phiếu Ấn độ ghi nhận mức giảm 13,2%, mạnh nhất trong lịch sử, do lo sợ dịch bệnh đã ngấm ngầm tràn vào trong đất nước đông dân thứ nhì thế giới này, mặc dù chính phủ chỉ ghi nhận chính thức vỏn vẹn có vài ca. BOJ chào mua JPY 800Bn trái phiếu chính phủ. Hàn Quốc cũng sẽ tuyên bố gói chi tiêu chính phủ trị giá KRW 27Tn.

Trong sáng thứ Hai 23/3/2020, Fed công bố gói QE không giới hạn. Thị trường US Futures từ mức giảm điểm limit-down đã hồi nhanh, có lúc tăng mạnh trở lại lên 8%. Tuy nhiên, các nhà lập pháp tại Mỹ đã không đến được một thỏa thuận, trong khi nỗi lo lắng về công ăn việc làm bị mất trong đại dịch tiếp tục đè nặng. 95% capacity trong ngành sản xuất ô-tô tại Mỹ đã phải đóng cửa. Thị trường đang chờ đợi con số jobless claims trong tuần mới sẽ lên tới con số hàng triệu. Trong cuộc đàm phán về Coronavirus bill, đảng Dân chủ muốn có controls về khoản cứu trợ $500 Bn cho các doanh nghiệp bị distressed, chẳng hạn như ngành airlines. Đảng này e ngại một phần số tiền cứu trợ sẽ được chính phủ dành cho các doanh nghiệp được ưu tiên, trong đó có các lợi ích của Tổng thống (đây luôn luôn là một conflict of interests rõ ràng.) Một trong các điều kiện mà các doanh nghiệp này phải đáp ứng nếu muốn nhận được gói cứu trợ là phải giữ lại nhân công. Nhưng đồng thời, the Dems cũng muốn gắn các điều kiện lố bịch trong tình hình nước sôi lửa bỏng này, ví dụ như các Green Conditions như tiếp tục mở rộng solar và wind tax credits. Trong khi đó, số ca tại Mỹ tăng mạnh từ 33k hôm chủ nhật, lên 43k ngày thứ Hai 23/3/2020. Trong số này, số ca tại NY tăng mạnh, lên 20,875 ca do bang này đẩy mạnh hoạt động testing. 28% số test mới đây cho kết quả dương tính, cao hơn nhiều so với mức bình quân 8% của cả nước, theo như một bài báo trên FT. 

Goldman Sachs đã phải bơm $1.8Bn để hỗ trợ cho prime money market funds của bank này. Khác với các money market funds khác đầu tư vào các loại chứng khoán ít rủi ro như trái phiếu chính phủ ngắn hạn, quỹ của Goldman đầu tư vào các commercial papers ngắn hạn.

Rút cuộc DJIA trở lại giảm 582 điểm, tương đương 3%, còn 18,591 điểm. US 10yr yield giảm xuống mức .76% từ mức .94% vào ngày 20/3/2020, cho thấy thị trường trái phiếu chính phủ đã hoạt động tốt trở lại, sau khi Fed bơm thanh khoản. Vàng, tương tự, đã tăng mạnh 5.6% lên $1,566/t oz. Điều này cũng cho thấy thị trường đang có xu hướng risk-off.

Tuy nhiên, trong sáng ngày thứ Ba 24/3, DJIA futures gia tăng do khả năng Bill sớm được, tôi mua thêm NT2 và MWG. NT2 bởi vì với mức lợi suất 15%, và trong tình hình này thì nắm giữ cổ phiếu giàu cash không thể là sai lầm. MWG bởi cổ phiếu này bị bán tháo quá mạnh, và có thể phần nào cho tôi upside - sound a bit conflicting. 

Vào giờ giao dịch tại Mỹ trong ngày thứ Ba ngày 24/3/2020, với triển vọng quốc hội Mỹ sắp đạt được thỏa thuận (và thông qua) Coronavirus Bill trị giá khoảng $2Tn, DJIA tăng 2,112 điểm, mức tăng cao nhất trong vòng gần 7 thâp kỉ qua. US 10-yr gov bond yield tăng nhẹ lên mức .82%, từ .76% hôm trước.

Với Coronavirus bill được Quốc hội thông qua, và sớm sẽ được tổng thống kí, như vậy, nền kinh tế Mỹ có sự trợ giúp cả chính sách tiền tệ (Fed), và chính sách tài khóa (chính phủ). Trong thư của Howard Marks, ông trích dẫn một đoạn phân tích so sánh phản ứng của Fed trong cuộc khủng hoảng 2008 và trong Coronavirus pandemic: Fed đã nhanh chóng tung ra các tools Commercial Paper Funding Facility (CPFF), và Primary Dealer Credit Facility (PDCF) trong đợt này. Với PDCF, dealers có thể kí quỹ equity với Fed và chỉ với 16% haircut và nhận được khoản vay 90-day với lãi suất thấp .25%. Chứng khoán nợ của doanh nghiệp hạng dưới đầu tư (non-investment grade) bị haircut 20%. Ngược lại, trong năm 2008, phản ứng của Fed chậm hơn nhiều. PDCF được tung ra vào tháng Ba, CPFF vào tháng Mười, và đợt mua tài sản quy mô lớn vào tháng Mười Một.

Với các biện pháp cứu trợ tiền tệ và tài khóa, tôi cho rằng thị trường Mỹ không còn xuống sâu được nữa. Downside thấp, trong khi thời tiết chỉ còn khoảng một hai tháng nữa là chuyển sang hè. Nghĩ vậy, trong ngày thứ Tư 25/3/2020, tôi tiếp tục mua NT2 (2000 cp, @ 16.7), và MWG (1000cp, @70.3). Tôi mua NT2 ở giá 16.7 là vì lợi suất của cổ phiếu này hiện ở mức hơn 15%. Tưởng tượng bạn gửi ngân hàng với lãi suất 15%. Điều khác biệt nhất là giá cổ phiếu có thể giảm, còn giá trị của khoản tiết kiệm gửi ngân hàng (bank CD) của bạn thì không, vì không/ít có thị trường cho nó. Nhưng nếu có một thị trường secondary cho CD, chắc tâm lý bạn sẽ thay đổi, và không chắc bạn muốn gửi tiết kiệm nữa đâu. Tôi mua NT2 vì cổ phiếu này gắn với dòng tiền mặt sẽ trả phía sau (cổ tức).
Trong ngày thứ Tư 25/3/2020, VN-Index bật tăng lại lên 690 điểm, từ mức thấp 652 vào ngày thứ Ba 24/3/2020.

Buổi tối, thị trường Mỹ tiếp tục tăng điểm tốt. Nhờ thanh khoản bơm vào thị trường, các thị trường tài chính function trở lại: một dẫn chứng là vàng trở lại tăng giá khi các nhà đầu tư tiếp tục cảnh giá (trước đây mấy hôm, vì cần tiền, các nhà đầu tư bán tất, cả vàng lẫn trái phiếu - thứ duy nhất cần thiết là tiền.) Jim Crammer thường xuyên phỏng vấn với Mnuchin trên CNBC, và một trong những thông điệp ông Bộ trưởng tài chính nói là sẽ giữ thanh khoản trên thị trường. DJIA tăng +495.64, mặc dù trong ngày có lúc tăng mạnh 1154 điểm. 

Tuy nhiên, tình hình tại Việt Nam đang xấu đi. Số ca nhiễm tăng mạnh, với hai điểm dịch mới là quán bar Buddha tại Thảo Điền, D2, và bệnh viện Bạch Mai tại Hà Nội. Khi bạn có lây nhiễm bệnh viện, bạn có một nền y tế thất bại. Bệnh viện phải đóng cửa không chữa được bệnh vì bị lây nhiễm, cũng như cứu hỏa không thể dập đám cháy khi có cháy lớn, hay có hệ thống công an (hành pháp) không hoạt động khi có bất ổn ví dụ về tội phạm. Bất chấp những nỗ lực được đánh giá cao trong việc kiềm chế bệnh tật, sự lan truyền dịch bệnh trong một bệnh viện quan trọng nhất tại Miền Bắc cho thấy sự kém cỏi của hệ thống y tế trong việc đối phó với dịch bệnh bất ngờ, trầm trọng thêm hạ tầng y tế yếu của Việt Nam. 

Ngày thứ Năm 26/3/2020, thị trường Việt Nam tăng điểm chậm lại. Văn phòng chúng tôi liên tục nhắc nhở nhau về nguy cơ bệnh tật đang lan rộng. Hàng ngày, tôi luôn phải mang máy tính văn phòng (work laptop) về nhà, vì sợ nguy cơ thành phố có thể lockdown bất kì lúc nào thì có máy tính để làm việc. VN-Index tăng nhẹ lên 694 điểm, từ mức 692 điểm phiên trước. Tôi có bán 5000 cp NT2 ở mức giá 16.7 trong ngày 26/3/2020, mục đích chính là giảm tỉ trọng. Tôi đang giữ 54% cổ phiếu, và với dịch bệnh đang tăng cao, tỉ lệ này trở nên không an toàn. MWG rớt 5 giá từ mức đóng cửa mạnh 73 phiên trước, còn 68. Tôi dự tính sẽ phải cắt lỗ MWG vào phiên sau, ngay khi T+3.

Tối thứ Năm, weekly initial claims của Mỹ là 3.28 triệu, kỉ lục. Tuy nhiên, thị trường Mỹ vẫn tăng điểm, mặc kệ cho tình hình xấu đi tại NY, NJ. Với mức tăng liên tục trong ba ngày, thị trường cổ phiếu Mỹ đã chấm dứt một bear market ngắn nhất trong lịch sử.  
Sáng thứ Sáu ngày 27/3/2020 giờ Việt Nam, VN-Index tiếp tục tăng nhẹ lên 696 điểm, nhờ hoạt động mạnh của SAB và một vài cổ phiếu vốn hóa cao khác. Tôi phải cắt lỗ bán 1010 cổ phiếu của MWG bằng lệnh ATO, khớp ở mức 65.3. Ổ dịch Bạch Mai tại Hanoi, và Buddha bar tại Saigon tiếp tục lan rộng. MWG bị đóng cửa một số cửa hàng tại khu vực lây nhiễm.

Tối thứ Sáu, thị trường Mỹ bắt đầu yếu đi do bị chốt lời, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh lan rộng. Số ca nhiễm tại Mỹ đã lớn nhất thế giới, trong đó NY chiếm gần một nửa, là khu vực thảm họa. Trước đây tôi nói với KE là "thử tưởng tượng Lower Manhattan bị lockdown". Bây giờ viễn cảnh này trở nên rất gần. WTI giảm 4.2%, còn $21.65, thấp nhất trong vài chục năm qua - thấp hơn cả giai đoạn 2014-2016. Để trung thực về tình hình kinh tế, tốt nhất cứ nhìn WTI - chả cần phải price war giữa Saudi và Nga, giá dầu lẽ ra cũng rớt. Trước đấy, tech firm Facebook cho thấy doanh số quảng cáo giảm mạnh, thể hiện rằng khách hàng đang cắt giảm chi phí.

Tổng thống Trump đã phải kích hoạt đạo luật Sản xuất Quốc phòng (Defense Production Act) vốn được đưa ra từ thời chiến tranh Triều Tiên, ép công ty GM. Công ty chết tiệt này đã phá sản lên phá sản xuống tới 3-4 lần trong vòng vài thập kỉ qua, lần nào cũng được chính phủ bailed out. Tuy nhiên, trong đại dịch này, công ty hứa một sản lượng máy thở cao (vài chục nghìn chiếc, tôi không nhớ theo biên độ thời gian nào, có lẽ theo tháng), rồi tuyên bố không thể đạt được mức này, và đồng thời đòi một mức giá cao. Tổng thống Trump đã phải viện dẫn đạo luật nói trên để bắt buộc GM phải sản xuất ventilators. Trong khi đó, Tesla tự nguyện tuyên bố sẽ sản xuất. Trong cuối tuần, con số lây nhiễm và chết tại Mỹ tiếp tục tăng cao. Trump nói rằng có thể sẽ phải lockdown bang NY (hay NYC?), NJ, and Connecticut. Số ca tại Mỹ đã vượt qua mốc 100,000 ca, nguyên nhân là do testing được đẩy mạnh. Tại Anh, thủ tướng Boris Johnson đã bị nhiễm virus, trước đó là hoàng tử Charles.

Một đặc điểm tuyệt vời tại các nước tự do dân chủ như Mỹ là nó thiếu bàn tay sắt. Các chính trị gia sẽ liên tục cãi nhau, và dường như thấy khả năng của họ còn chưa đủ. Họ sẽ còn lôi luật sư vào cãi hộ. Thống đốc bang NY Cuomo phản đối dự định quarantine bang NY của tổng thống Trump, cho rằng quyết định này (nếu có) sẽ là illegal. Hàm ý rằng bang này sẽ kiện quyết định của chính phủ nếu bị shutdown.


Cuối tuần 28-29/3/2020, tại Việt Nam, nhà xác bắt đầu lo về công suất, mặc dù về sau công văn này đã bị chính quyền lên án là "làm tâm lý nhân dân hoang mang." 

Ngày thứ Hai 30/3/2020, DJIA hồi phục lại 690 điểm (+3.2%), lên mức 22327 điểm. Tổng thống Trump trước đây cho rằng dân tình có thể ra đường trở lại vào ngày lễ Phục sinh (Easter - 12/4/2020), thì bây giờ chỉ thị social distancing đến cuối tháng Tư. Giá dầu, phụ thuộc nhiều hơn vào demand-supply chứ không phụ thuộc vào gói cứu trợ (vốn dĩ có thể dùng cứu trợ các công ty O&G chứ không phải hỗ trợ giá dầu), tiếp tục giảm. WTI giảm 6.6% còn 20.22/bbl.
Các ngày tiếp theo, thị trường tăng giảm xen kẽ. Thứ ba (31/3/2020) giảm 410 điểm, thứ Tư giảm 973 điểm (-4.4%) xuống 20943 điểm, nhưng thứ Sáu lại tăng trở lại. Tổng thống Trump đã điện đàm với sonuvabitch Putin, và sau đó là MBS, rõ ràng để môi giới một thỏa thuận. Vị tổng thống hâm hít Trump tuyên bố rằng ông hi vọng các nước này sẽ cắt giảm 10 triệu thùng một ngày, lố bịch đến mức phì cười (well, but I like him anyway.) MBS rất bực bội với Nga, và sẽ mất thể diện nếu phải thu hồi quyết định price war. Còn Nga thì thứ nhất vốn dĩ có thói quen làm việc bẩn thỉu không bao giờ tôn trọng các cam kết (ví dụ thỏa thuận cắt giảm, say, 1 triệu thùng một ngày, nhưng trên thực tế vẫn bán dấm bán dúi cho Trung Quốc cao hơn nhiều mức cắt giảm này - tính cách bẩn thỉu vốn có của dân tộc Nga), thứ hai không hề muốn thị phần lọt vào tay người Mỹ. Mỹ, ngược lại không thể cắt giảm sản lượng vì luật nước này cấm các hoạt động dàn xếp giá (và sản lượng), tất nhiên nó sẽ tìm cách vượt qua được cái luật này bằng một cách nào đấy thôi, miễn là động lực phải đủ lớn. Các oilmen cắt giảm sản lượng như thế nào ở Texas là một phần của cái puzzle ba bên Saudi, Nga và Mỹ mới có thể resolve được.

Ngày thứ Năm 1/4/2020, jobless claims lên tới 6.3 triệu người nhưng thị trường để ý hơn vào thỏa thuận O&G của ba nước nên vẫn tăng điểm. Thứ Sáu ngày mai, tổng thống Trump sẽ họp với CEOs các hãng dầu lớn sau cuộc điện đàm với Putin và MBS. Có vẻ như sau đợt giảm giá mạnh, và sau những biện pháp stimulus mạnh mẽ và quyết liệt của Fed, cùng chính phủ, thị trường bắt đầu bớt biến động. VIX đã giảm dần tức mức cao nhất khoảng 84-85 trong những ngày 16-19/3/2020, về mức khiêm tốn hơn ở dưới 60 vào cuối tháng 3/2020. 

Thị trường Việt Nam bắt đầu có hồi phục nhẹ trong vài ngày gần đây, nhưng tôi vẫn cắt giảm tỉ trọng.


Trong quỹ chúng tôi, KE đã làm một việc là bán đi một vị thế quan trọng với mức giá ngớ ngẩn. Tôi không thể nghĩ rằng quỹ có thể hành động ngu xuẩn như thế - I think we lost our cool. Tôi sẽ rất khó có thể nói chuyện với người khác rằng chúng tôi khá đặc biệt khi nhìn công ty được nữa. Tôi nghĩ chúng tôi hành động như những tay amateur hạng bét.





Food for thought: 
Một suy nghĩ nảy sinh, và ngày càng làm tôi lo lắng, trong những ngày qua là về macro - mặc dù thú thật tôi không nghĩ mình có strong background về macroeconomics. Nhưng ai mà dám tự nhận mình giỏi về macro - tôi không biết có ai dám tự nhận là họ biết cách model một nền kinh tế hay không. 

Một quyển sách rất tuyệt vời về business cycles của Lars Tvede đã đưa người đọc quay trở lại về nhiều thế kỉ bắt đầu nghiên cứu về kinh tế học của loài người, tập trung về khía cạnh cycles. Trong đó, các nhà kinh tế học nhận thấy rằng, mặc dù lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế là không đổi, nhưng nếu vòng quay của tiền càng lớn, thì có vẻ như lượng tiền trong nền kinh tế càng nhiều (hay thanh khoản của nền kinh tế càng cao), và các thành phần kinh tế đều cảm giác là mình có nhiều tiền hơn. Từ đó, chúng ta có một công thức nổi tiếng:
MV=PQ.

Cuốn sách đề cập tới trong cuộc khủng hoảng 1906, khi banks ngừng cho vay vì sợ bị bank runs, JP Morgan đã đề xuất một giải pháp là banks lấy phần dự trữ (bắt buộc) của mình để đưa tiền vào lưu thông - luận điểm của ông là dự trữ bắt buộc là phần cushion cho những tình huống khẩn cấp. Cuộc khủng hoảng này chính là một dịp khẩn cấp để sử dụng phần cushion này. Ông có một giải pháp khác trong trường hợp tiền mặt không có trong tay: banks có thể đưa cho người cần tiền các "receipts", vốn nói rằng họ có một lượng tiền mắt nhất định, để thanh toán. Trong một cuộc điều trần vào đâu đấy đầu những năm 2000s, Alan Greenspan nói rằng "Fed đang gặp khó khăn trong việc định nghĩa thế nào là tiền." Câu tự thú này của làm kinh ngạc một số nhà lập pháp trong Quốc hội, một người sau đó đã hỏi rằng "Fed, với tư cách là một ngân hàng trung ương, điều tiết tiền trong nền kinh tế, lại không hiểu thế nào là tiền?" Alan Greenspan, hoàn toàn thoải mái, xác nhận lại rằng "đúng, chính xác là chúng tôi không biết thế nào là tiền." Trong ví dụ này, receipts của JP Morgan là một dạng tiền. Bạn còn có nhiều loại khác có thể được coi là tiền trong nền kinh tế, như các gift cards, coupons, hay một thứ rất phổ biến trong business class, là airlines miles. 

Bây giờ thử tưởng tượng điều gì xảy ra trong nền kinh tế bị đóng cửa vì Coronavirus? Bỗng nhiên người tiêu dùng ở trong nhà, họ không còn tiêu thụ các sản phẩm của airlines, khách sạn, nhà hàng được nữa. Vì social distancing, họ đâu cần trưng diện với ai, nên người tiêu dùng cũng không cần mua quần áo nữa. Đấy là lý do các hãng thời trang hủy đơn hàng với các nhà sản xuất tại Trung Quốc, Việt Nam, Bangladesh, etc. Nhiều công ty đối mặt với tiêu dùng giảm sút, lập tức cũng ngừng chi tiêu. Họ cũng không thể xúc tiến thương mại với các đối tác được nữa - họ không thể gặp trực tiếp gặp khách hàng. Bạn có thể tranh cãi rằng họ hoàn toàn có thể gặp khách hàng qua teleconference. Nhưng bao nhiêu công ty sẵn sàng kí kết với đối tác mới khi chỉ tiếp xúc với họ qua teleconference? Có thể nhiều trong thời kì kinh tế thịnh vượng, khi họ hưng phấn. Nhưng trong bối cảnh lo lắng, chắc chắn nhiều bên sẽ chọn nói không. Các doanh nghiệp bắt đầu nói không với tiêu dùng. Hơn nữa, chuỗi cung ứng bị gián đoạn do dịch bệnh, công việc không còn nhiều như trước. Thế là bỗng nhiên người tiêu dùng, ngoài việc social distancing, họ đối diện với khả năng bị thất nghiệp. Họ không tiêu dùng nữa. Công ty cũng ngừng tiêu dùng - họ cố gắng cắt giảm tồn kho, thu hồi tiền nợ (receivables) để giảm nhu cầu với working capital, và chắc chắn là sẽ cắt giảm capex. Các dạng tiền phái sinh, như receipts, airlines miles cũng không còn được lưu thông nữa.  Trước kia kinh tế thịnh vượng, bạn có thể mua/đổi lấy dịch vụ bằng "airlines miles". Bây giờ, các công ty nói "xin lỗi, chúng tôi cần quý vị trả tiền mặt cơ."

Sau vòng xoáy này, chúng ta có vòng quay của tiền bằng 0. Trước đây chúng ta có một cái multiplier, khi vòng quay của tiền nhanh làm gia tăng lượng tiền trong hệ thống. Bây giờ, cái multiplier có tác dụng ngược lại. Fed đang bơm vào nền kinh tế vô hạn lượng tiền. Chính phủ cố gắng kích thích nền kinh tế. Nhưng liệu ngần đấy có đủ đối với vòng quay tiền của nền kinh tế thực (Main Street) - chứ không phải thị trường tài chính, nơi người ta đưa giấy từ chỗ A sang chỗ B, hay không? Tôi nghi ngờ là không đủ - chưa bao giờ nền kinh tế hiện đại đối diện với một thảm họa vô tiền khoáng hậu như này. Tuy nhiên tôi không chắc lắm. 

Bên ngoài những yếu tố nói trên, chúng ta thấy có các đánh giá xấu đối với globalization.  Các công ty thấy hệ quả của việc outsourcing ra các quốc gia như Trung Quốc, hay Ấn Độ là họ không còn có thể nắm trong tay materials khi cần thiết. Các tiếp cận như Just-in-time Inventory bỗng nhiên tỏ ra là rất mong manh trong bối cảnh có các xáo động bất chợt, cho dù đó là hệ quả của bệnh dịch, hay do các rủi ro địa chính trị. Bỗng nhiên Mỹ thấy rằng việc nền y tế nước này phụ thuộc vào lượng các dược chất nhập khẩu từ Trung Quốc là quá rủi ro cho an ninh quốc gia. Tiếp theo trade wars, họ có xu hướng dịch chuyển về nhà, nhất là US manufacturing ngày càng trở nên hiệu quả trong vài thập niên gần đây. Xu hướng là các doanh nghiệp bắt đầu tăng tỷ trọng phần sản xuất tại Mỹ - back to home. Globalization sẽ bị co hẹp lại. 

Việt Nam có thương mại (tổng xuất và nhập khẩu) chiếm 200% GDP của đất nước này. Xáo động do Coronavirus là cú móc hàm chết người cho nền kinh tế này - nếu nền kinh tế các nước Âu và Mỹ ngừng lại, thì nền kinh tế với 200% GDP phụ thuộc vào trade sẽ đóng băng hoàn toàn. Các doanh nghiệp Mỹ sẽ đối diện với làn sóng phá sản nếu không được chính phủ Mỹ và Fed cứu trợ. Các doanh nghiệp Việt Nam, với balance sheet yếu hơn, và chính sách hỗ trợ kém hơn của nước này, sẽ sụp đổ nhanh hơn. Thất nghiệp sẽ tăng, tổng cầu giảm (và tổng cung cũng giảm, nếu trong thời gian tới đất nước bị lockdown để chống dịch bệnh.) Trong tình hình này, có nên rất rất thận trọng với equity không? Chắc chắn là rất có, và valuation có thể còn rẻ hơn nhiều nữa.

Nhưng trong dài hạn, xu thế đi xuống của globalization sẽ ảnh hướng xấu thế nào đến nền kinh tế Việt Nam là một điều tôi chưa mường tượng ra được.

Một điều khác là thay đổi cấu trúc của nền kinh tế, trong đó, chính phủ sẽ có vai trò lớn hơn. Điều này, empirical research, cho thấy rằng một khi chính phủ to hơn, sẽ mất rất lâu để nó có thể nhỏ lại. Một ví dụ để chính phủ nhỏ lại là cần đến một bàn tay sắt của người đàn bà thép Margaret Thatcher khi đã khôi phục tự do cho nền kinh tế thị trường, privatize các công ty trước thuộc sở hữu nhà nước. 
https://www.economist.com/briefing/2020/03/26/rich-countries-try-radical-economic-policies-to-counter-covid-19


https://www.wsj.com/articles/coronavirus-puts-political-leaders-at-risk-11583958738?mod=searchresults&page=1&pos=4 https://www.wsj.com/articles/democracy-dictatorship-disease-the-west-takes-its-turn-with-coronavirus-11583701472

https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-07/putin-dumps-mbs-to-start-a-war-on-america-s-shale-oil-industry?sref=GSswwHiD

https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-07/saudis-plan-big-oil-output-hike-beginning-all-out-price-war?sref=GSswwHiD

https://www.wsj.com/articles/traders-caught-in-market-downdraft-are-forced-to-unwind-leveraged-strategies-11584050260

https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-03-13/wall-street-gets-blindsided-by-the-coronavirus-meltdown









Monday, January 6, 2020

Q4 2019 Newsletter:

Vốn đầu tư có hoạt động tệ hại trong Q4 2019; mất lần lượt -12.13%, -7.79%, -4.16% trong các tháng 10, 11, và 12.

Đằng sau sự suy giảm mạnh của Vốn đầu tư là một chiến lược cuối cùng đã không mang lại hiệu quả. Trong Q3 2019, những cổ phiếu quan trọng nhất trong danh mục của tôi là MWG  và FPT. Trong đó, MWG đã tăng từ 92.8 (vào ngày 28/6/2019) lên 126.1 (vào ngày 30/9/2019) - đây cũng chính là đỉnh giá của MWG, tương ứng mức tăng 36%. Tương tự, FPT tăng từ mức giá điều chỉnh 44.6 lên 57.7 trong cùng thời gian, tương ứng mức tăng 29.4%. Mặc dù tôi có ý định giữ MWG và FPT trong dài hạn, mức giá tăng nhanh trong Q3 2019 làm triển vọng tăng ngắn hạn bị hạn chế. Cùng lúc, có một cơ hội nổi lên. HAX công bố được đối tác chào mua non-binding giá 50k/cổ phiếu, so với mức giá trên sàn khoảng 17-19k/cổ phiếu.

Điều đó làm tôi nảy lên một suy nghĩ, tại sao không chốt lời bớt cổ phiếu MWG, FPT và mua cổ phiếu HAX. HAX là một shitty stock, terrible governance, nhưng again, nếu bạn pricing cổ phiếu này dưới một binary options, khi bạn gán cho nó một nhánh xác suất bất kì với giá 50k/share, giá cổ phiếu hợp lý cũng sẽ cao hơn nhiều. Giả sử công ty này đang bị overpriced một chút do triển vọng dealership với Merc cars không được đẹp, cái upside vượt quá hơn cái downside rất nhiều lần.

Nếu bạn thấy một cái risk được bán với upside cao hơn downside nhiều, đừng ngại ngần mà tóm lấy nó. Với vô số lần thử để đảm bảo luật số lớn được áp dụng, bạn sẽ giàu hơn rất nhiều. Bạn thử nghĩ một trò chơi tung đồng xu xấp ngửa, nếu bạn chọn ngửa, nếu đúng, bạn được 100 đồng, nếu thua (ra mặt sấp) bạn mất 100. Bạn sẽ làm gì? Bạn đừng phí thời gian vào trò vớ vẩn này, vì trong dài hạn bạn chỉ tung mỏi tay mà chả được gì. Nhưng nếu đúng, bạn được 100 đồng, và nếu ngửa, bạn mất 90 đồng? Xác suất mặt sấp ngửa là 50/50, vậy đừng ngại tung vô hạn lần. Cách đầu tư chỉ đơn giản như thế: tìm một cơ hội nào đó, có downside hạn chế với upside cao hơn nhiều để bet vào.

Do đó, tại sao lại không lấy phần lời có được từ MWG và FPT để take risk vào HAX? Tôi có thể coi như đang mua một options, với downside hạn chế. Ít nhất thì tôi chỉ dùng phần lời để kiếm tiền tiếp. Vào kết thúc Q3 2019, Vốn đầu tư của tôi đang có mức lợi nhuận 58.77%. Nếu thua, tôi sẽ thua một phần lợi nhuận, nhưng nếu lời, tôi có thể có con số lợi nhuận 100-150% cho cả năm. 

Đáng tiếc, đây lại không phải là giữ một call option. Và với điều kiện là xác suất để deal thành công phải định lượng được. Tôi giữ stock của HAX: tôi mua 25,000 cổ phiếu, với giá trung bình khoảng 21.1k/share. Deal nhanh chóng xịt sau khi The Class Hyosung tuyên bố là chưa có triển vọng gì. Giá như đây chỉ là một call thì downside của tôi đã được protected. Nhưng đây là share, nên giá cứ giảm đều đặn, thỉnh thoảng tăng, rồi lại giảm nhanh hơn trước. Tôi học được từ quyển King Icahn về những deal M&A phức tạp, trong đó các bên tìm đủ mọi cách để mặc cả, dẫn tới việc trao đổi qua lại giữa The Class Hyosung và Haxaco có thể chỉ là các chiến lược mặc cả. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng mình không thể giữ cái risk này lâu hơn được, và đành phải bán toàn bộ 25,000 cổ phiếu HAX ở mức giá trung bình 15.87k/cp, lỗ 24.8% cho cái trade này. Tổng cộng, tôi lỗ 130.75 triệu, chưa tính phí giao dịch và thuế, tương đương với khoảng 16% tổng vốn giao dịch tính tại thời điểm kết thúc Q3 2019.

Sau cái trade này, điều bài học đắt giá khoảng hơn 200 triệu (giá cổ phiếu đã tăng lên hơn 24k/share, tức là tôi đã từng ngồi trên lợi nhuận trên giấy khoảng 80 triệu trước khi bị thua lỗ 130 triệu) là: xác suất phải định lượng được mức độ nào đó. Thứ hai, sẽ tuyệt vời hơn nếu đối tượng đầu tư (cổ phiếu) có business mạnh, thay vì đang đi xuống như Haxaco. 

Tệ nữa, FPT và MWG giảm đáng kể trong Q4 2019. Ngoài ra, tôi còn phải cắt lỗ ở PVD: tôi mua 20,000 cổ phiếu PVD ở mức giá 18.3k/cp, và bán ở giá khoảng 17.6k/cp. Và lại còn mua 300 cp SAB ở mức 254k/cp và cắt lỗ ở 236.9k/cp. Tất cả các giao dịch trong Q4 2019 đều mất tiền cả. Tất cả dẫn đến thảm họa trong Q4 2019. 

Trong Q4 2019, tôi giao dịch dẫn đến mất chi phí về phí môi giới và thuế mất tổng cộng .85% của vốn đầu tư. Chỉ số của vốn đầu tư đã giảm từ mức đỉnh cao 188.09 vào cuối tháng 9, còn 146.04 vào cuối tháng 12 năm 2019. So với ngày 31/12/2018, chỉ số Vốn đầu tư của tôi là 118.47, vào cuối năm 2019, tôi tăng 23.28%. Tăng trưởng 23.28% một năm có thể là không tệ, tuy nhiên, vào cuối năm 2018, Vốn đầu tư của tôi chỉ có 382 triệu. Trong khi đó, kết thúc tháng 9, giá trị Vốn đầu tư của tôi là 862 triệu, do đó, việc tôi thua lỗ với nặng nề trong Q4 2019 làm vốn đầu tư của tôi, tính trên số tuyệt đối không được đẹp tuyệt vời như thế. 

Saturday, September 28, 2019

Q3 2019 Newsletter


Sai lầm trong Q3 2019:


Tôi mắc hàng loạt sai lầm ngu xuẩn trong Q3 2019, mà cuối cùng làm tổn hại nặng nề với vốn đầu tư. Tổng cộng các sai lầm khiến tôi thiệt hại mất 43,2 triệu, tương đương với 4.94% (!) của vốn đầu tư của tôi chốt vào thời điểm cuối kì ngày 30/9/2019. Cụ thể:


1.       Tôi đã mua 5,000 cổ phiếu BCM ở đúng đỉnh giá 35.8, và 1000 ở giá 31.8. Cuối cùng bán 2,000 ở giá 29.5, 1,000 ở giá 32.3, 1,000 ở giá 31.8, và 2000 ở giá 30.8.  Tính tổng cộng tôi đã thua lỗ mất 27.9 triệu ở cổ phiếu BCM. Tôi đã đi thăm BCM, và thấy rất thích vì BCM nắm giữ một quỹ đất công nghiệp khổng lồ trên khắp cả nước, và đối tác VSIP của họ làm ăn rất hiệu quả. Trong bài viết cuối quý trước, tôi có nhắc đến BCM, và có một số thông tin tôi hiểu hơn. Điều làm tôi lo ngại là BCM đang rất leveraged, nên nó sẽ phát hành cổ phiếu thêm cho đối tác chiến lược theo hình thức phát hành riêng lẻ. Trước đây tôi sợ là đối tác mới sẽ có giá hấp dẫn. Nhưng bây giờ tôi được biệt là giá bán riêng lẻ sẽ được tình bằng giá trung bình trong 30 ngày trước khi chào bán – như vậy bớt đi nỗi lo về wealth transfer. Nó cũng sẽ cho nhân viên số lượng cổ phiếu ESOP. Theo một vài cái scheme để phát hành thêm, tỷ lệ sở hữu của nhà nước sẽ hạ xuống còn 49%.

Theo cái nhìn của tôi, công ty đã leveraged rất cao để tạo quỹ đất trong hàng chục năm qua. Những năm tới sẽ là vấn đề của việc huy động nguồn vốn phát triển dựa trên quỹ đất hiện được ghi nhận trên balance sheet với giá rẻ ((at historical cost). Lợi nhuận ghi nhận khi phát triển và bán đất là khoảng 50%, một mức lợi nhuận tuyệt vời. Hãy tưởng tượng bạn mua miếng đất 1,000 mét vuông với giá 10 triệu một mét, tổng chi phí của bạn là 10 tỷ. Bạn giành 200-300 mét vuông làm đường xá nội bộ trong cái miếng đất 1,000 này, bán được 700 mét đất với giá đâu đấy khoảng 25 triệu một mét. Trừ chi phí làm đường, bạn lời khoảng 50%. (Cách tính toán sẽ là 25 triệu trừ đi chi phí làm đường và 10 triệu chi phí mua đất, rồi tổng kết quả con số này chia cho 25 triệu).

Có một vài vấn đề nhỏ: khi phát hành cổ phiếu mới để có nguồn lực, cổ đông sẽ bị pha loãng.

Có vấn đề lớn hơn: Tôi đã cố gắng mark to market giá trị quỹ đất mà BCM hiện có, dựa trên những thông tin mà tôi gặp mặt được ban lãnh đạo của công ty. Nhưng vấn đề là tôi chả biết làm thế nào để model cái công ty chết tiệt này, vì tôi khá xa lạ với ngành bất động sản.

Vấn đề còn lớn hơn nữa là tôi chỉ định trading cổ phiếu này trong thời gian rất ngắn. Giá cổ phiếu giảm ngay sau khi tôi mua, rớt xuống mức thấp nhất 28.0 vào ngày 15/8. Như thế chỉ trong hơn một tuần, tôi đã thiệt hại mất 39 triệu. Cũng may, sau đó BCM chầm chậm hồi phục lên cao nhất là 35.8 trong một quá trình làm tôi mệt mỏi hơn là vui sướng, và tôi đã trở lại hòa vốn.

Một điều tâm lý thú vị đã diễn ra. Trước khi cổ phiếu hồi phục, tôi đã xác định là cần phải cắt giảm vị thế vì khi này tôi đã đòn bẩy tới hơn 200%, nhưng đến khi giá quay trở lại tôi lại nghĩ rằng mình đã có downside là tận hơn 20% (về 28, BCM giảm mất 21.8% so với giá 35.8 mà tôi mua), thì cố gắng lấy chút lãi vậy. Tôi đặt bán 36.5 thay vì mức giá hòa vốn ở 35.8. Giá BCM không bao giờ lên tới mức đó. Mức hòa vốn 35.8 của tôi cũng chính là mức cao nhất trong ngày, từ đây nó lại nhanh chóng lặn ngụp về mức thấp nhất là 29.0 trong ba hôm sau. Khi nó giảm, tôi mới chợt nhớ lại mục đích chính của mình là cắt giảm tỉ trọng, vì tôi không muốn giữ đòn bẩy quá cao nữa. Tôi đành chấp nhận cắt lỗ đáng kể, bán dần BCM ở các mức giá như đã nói ở trên.

2.       Tôi đã mua 5,000 cổ phiếu LHG ở khu vực đỉnh giá 19.2, và cuối cùng bán cắt lỗ ở giá 16.2. Kết quả tôi đã thua lỗ mất 15.4 triệu ở cổ phiếu LHG.

Tôi thích LHG ở chỗ giá nó rẻ, tương đương với chỉ khoảng 0.8x lần book. Quan trọng hơn, dự án khu công nghiệp của nó ở vị trí tốt nhất nhì so với các khu công nghiệp hiện đang mở bán hiện nay. Giá bán đất là khoảng USD120/sqm, hay tương đương với khoảng USD1.2Mn cho một hectare.

Vấn đề của LHG là do đền bù, nó không thể clear xong chỗ land bank, ít nhất là trong ngắn hạn. Điểm sáng của LHG là nó có thể bán được 10-20 ha, đủ để tiền trả cổ tức hay làm những việc phát triển lặt vặt khác. Thứ hai là, vì vấn đề land clearing, nó mới có giá rẻ như thế. Nếu bạn kì vọng là trong một vài năm nữa LHG sẽ làm xong vấn đề đền bù, thì có thể cổ phiếu sẽ tăng gấp đôi hoặc hơn (giá bán đất sẽ cao gấp ba lần so với giá trị trên book), hoàn toàn tưởng thưởng cho thời gian nắm giữ hai hoặc ba năm.

Tuy nhiên, cuộc gặp của tôi với LHG sau đấy cho thấy ý tưởng hai hay ba năm nữa sẽ hoàn thành việc phát triển là viển vông. Nó sẽ chả bao giờ đền bù được xong – tất nhiên tôi sẽ tiếp tục giữ kênh liên lạc với LHG để cập nhật tình hình. Điều đôi chút gỡ gạc là LHG thường bật lại mỗi khi chạm xuống dưới 16.

Điều buồn phiền ở đây là trong board của LHG có anh Lê Mạnh Thường, bạn trẻ đã đang toi đặc ở FTM. Tôi không biết sở hữu của anh Thường trong LHG là bao nhiêu. Ai mà biết anh Thường có phải bán cổ phiếu ở LHG không (nếu anh ấy có) để đền bù cho các công ty chứng khoán đang dọa kiện anh ấy ra tòa? Tôi đành chấp nhận cắt lỗ ở mức 16.2, cũng quanh mức thấp nhất của LHG trong giai đoạn hiện tại.

3.       Mua DBD: DBD không phải là cổ phiếu tốt. Tôi có theo dõi sơ qua ngành dược nhờ một vài chuyến đi thăm các công ty dược tổ chức bởi SSI và một vài công ty chứng khoán khác. Tôi đã đi thăm một số, trong đó có DCL, DHT, TRA, và một vài công ty dược khác. Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu làm thế nào mà các công ty dược phẩm này có thể bán được hàng. How do they make their money? Có tới vài chục ông thuốc, sản xuất các sản phẩm generic giống y như nhau. Có một vài barrier nhỏ trong ngành dược, ở đây nói đến kênh bán hàng qua bệnh viện (ETC). Kênh này phân biệt đối xử các nhà sản xuất qua quy trình sản xuất của họ, hiện theo các tiêu chuẩn khác nhau từ không có quy chuẩn gì hết như thời ngày xưa, đến GMP WHO, PIGS, GMP-EU. Hiện tại một vài khác biệt nho nhỏ đến từ sản xuất, trong đó thằng lởm không theo tiêu chuẩn gì thì chắc không sản xuất gì được, thằng đỡ tệ hơn tí thì nâng quy trình lên GMP-WHO, và một vài thằng nâng lên được GMP-EU.

   Tuy nhiên, những khác biệt về mặt sản xuất này là rất nhỏ nếu bạn không nắm giữ được IP. Khi bạn sản xuất ra generic drugs, ngay lập tức một nhà sản xuất hàng xóm sẽ có thể đầu tư tiền và nâng cấp nhà máy để lên tiêu chuẩn cao hơn. Khi bạn phải cạnh tranh với ba chục đối thủ bán sản phẩm giống y hệt, làm thế nào để bạn vượt lên? Impossible. Một cách trớ trêu là bạn phải đầu tư vào quy trình sản xuất để vượt lên. Ví dụ 30 ông sản xuất dược WHO sẽ nổi lên cuối cùng còn 10 ông EU. Sau đó thì sao? Điều mấu chốt là các nhà máy này phải consolidated lại với nhau, cắt giảm đầu tư và đóng cửa bớt để giảm excessive capacity, nhưng ở Việt Nam có lẽ chúng ta không có được điều đó.

   DBD trade ở đâu đấy hơn 20x lần earning, đã thế tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của nó trong hai năm gần nhất lại còn lởm khởm – hình như âm nữa. Vậy mà tôi phải mua nó ở giá trung bình khoảng 53.9. Tất cả là vì tôi muốn gỡ chỗ thua lỗ ở BCM và LHG. Khi bạn có một sai lầm, bạn sẽ mắc những sai lầm kế tiếp vì tâm lý của bạn. Do đó, điều tốt nhất là đừng có mắc phải sai lầm nào ngay từ đầu. DBD là một sai lầm, nhưng may là nó không dẫn đến hậu quả về mặt tài chính. Giá tăng lên nhờ tin đồn rằng SK có hứng thú với công ty này, và muốn đàm phán mua công ty với một mức giá rất cao. Do đó, giá cổ phiếu, sau khi rớt xuống khoảng 52-53 sau khi tôi mua (thật buồn phiền), nó tăng trở lại lên mức cao là khoảng 58. Tôi đã có lời khoảng 10 triệu đồng với số lượng 3k cổ phiếu nắm giữ.

   Đây không phải là một cổ phiếu mà tôi có ý định nghiêm túc, tôi chỉ định đánh bạc với chúng. Tôi định bán trong những ngày tới, khi giá cổ phiếu tới một mức tôi coi là thỏa mãn (hoặc chính xác hơn, là xoa dịu bớt nỗi đau sau khi thua lỗ nặng ở BCM và LHG.)

Hệ quả:

Tôi đã mất 4.9% của vốn đầu tư khi mua BCM và LHG. Tệ hơn nữa, nếu không dồn tiền vào mua hai cổ phiếu chế tiệt này, tôi đã có thể mua được PVD quanh giá 17, khi có thông tin về PVD trúng thầu giàn TAD (aka giàn số 5). Như thế, thay vì mất 4.9%, tôi đã có thể kiếm lời được 2-3%. Tổng cộng với chi phí cơ hội, tôi đã mất khoảng 7-8% cho sự ngu xuẩn của bản thân mình.

Bài học:

Tôi hoàn toàn bị sai khiến bởi vấn đề mang tính speculative trong ngắn hạn để mua các cổ phiếu đã tăng giá quá nóng là bất động sản Khu công nghiệp (BCM và LHG). Tôi bị chi phối bởi lòng tham về con song bất động sản công nghiệp quá mạnh, và vớt vát ăn theo. Lẽ ra, tôi hoàn toàn có thể nhận ra vấn đề từ trước khi nhóm bất động sản công nghiệp này tăng giá (tôi đã nhìn thử con NTC từ 2017, nhưng đã bỏ qua nó). Get ‘em before they get hot. Tôi đã làm được điều này với FPT và MWG. Nhưng tôi lại tham lam để gia nhập vào một con song vốn dĩ đã diễn ra quá lâu – tôi là một greater (or slower) fool khi mua một cổ phiếu vốn dĩ đã không còn nhiều value và/hoặc margin of safety nữa.

Hoạt động đầu tư khác:

Trong Q3 2019, tôi đã mua mạnh MWG và đã giữ 4,560 cổ phiếu của công ty này với mức giá trung bình là 106.8 và cuối quý. Vào ngày 1 và 2 của tháng 7/2019 , những ngày đầu tiên của Q3, tôi bắt đầu mua MWG ở giá 94.7 và quanh đó. Tôi đã mua 4,840 cổ phiếu MWG với mức giá trung bình quanh 93.8. Nhờ hoạt động mua mạnh này tôi đã leverage lên 160%, cho đến khi tôi chột dạ vì các biến chuyển trong trade war giữa Mỹ và Trung Quốc khiến tôi lại cắt bớt vị thế. Sau đó, tôi lại mua lại MWG ở mức giá cao hơn, vì thấy rằng giá cổ phiếu vẫn còn tốt – do đó đã bỏ lỡ một phần đáng kể mức giá tăng. (Nếu tôi cứ tiếp tục nắm giữ vị thế 160% đòn bẩy với FPT và MWG, có lẽ hoạt động của tôi đã tốt hơn nhiều.)

Ngoài ra, tôi còn mua PVD sau khi có thông tin giàn TAD (aka giàn 5) của họ trúng thầu tại Brunei. Đây là một nỗi ấm ách dai dẳng của PVD, vì dự án bị treo niêu dẫn đến căng thẳng về dòng tiền, buộc PVD phải đàm phán với các chủ nợ để giãn nợ. Nó đã suy nghĩ đến đường cùng phải hoán cái thành một giàn sản xuất (well-head production platform) cho mỏ Đại Hùng, một triển vọng tệ hơn nhiều so với việc trúng thầu cho Shell. Tôi mua 4,770 cổ phiếu PVD với giá trung bình 17.35. Again, sai lầm chết tiệt tại BCM và LHG đã khiến tôi không còn tiền để bắt cơ hội trên PVD, nên đành phải vét hết chỗ margin để mua cố được 4,770 cổ phiếu. Nếu không, tôi đã dễ dàng giữ 20-30k PVD. (Tuy nhiên, tô có nhờ mua 20k PVD ở mức giá cao hơn nhiều. Khoản này sẽ dẫn đến một khoản lỗ vừa phải nếu tôi đóng nó ở Q4 2019 – nhưng tạm coi nó là một off-balance sheet vào cuối Q3 2019. Việc này là không thể chấp nhận được với một fund management professional quản lý tiền cho người ngoài – OPM, nhưng ở đây tôi là cổ đông duy nhất của quỹ và cũng là người quản lý, nên chả vấn đề gì.)

Vào cuối Q3 2019, tôi giữ mức đòn bẩy 198.3% (tính cả vị thế nắm giữ 20k PVD). Đây là mức rất rủi ro. Tỷ trọng chính trong danh mục của tôi là 8,281 cổ phiếu FPT và 4,560 cổ phiếu MWG, tương đương với khoảng 122% vốn đầu tư của tôi. 

Hoạt động của vốn đầu tư:

Mặc dù sai lầm tại BCM và LHG, cộng với cả chi phí cơ hội, tôi đã tổn thất mất khoảng 7-8% trong Q3 2019, tôi vẫn có hoạt động khá ổn nhờ mức tăng không ngừng của hai chủ lực FPT và MWG. Hoạt động của Vốn đầu tư (sau khi điều chỉnh số tiền nộp thêm) như sau:

7/2019: + 7.45% (vs Index + 4.91%)
8/2019: + 10.27% (vs Index - 1.26%)
9/2019: + 7.10% (vs Index + 1.27%)

Ytd tôi đã tăng 53.6%, so với ytd return của VN-Index là 11.1%. Nhờ đó, mức vốn đầu tư đã tăng lên 188.09 điểm so với mức khởi điểm 100 vào tháng 9/2017. Như vậy, sau gần 2 năm, tôi đã có lợi nhuận khoảng 88% trên vốn đầu tư, không quá tệ, nhỉ?

Trong kì, tôi đã nộp thêm 35 triệu vào tháng 7, và 52 triệu vào tháng 9/2019. Vốn đầu tư của tôi đã tăng lên mức 862.2 triệu vào cuối Q3 2019 so với mức 605.9 triệu vào cuối Q2 2019.

Nhận định tình hình:

Tôi đã cố gắng cắt giảm leverage trong Q3 2019 vì mức nắm giữ khoảng 200% là mức độc hại. Tôi đã cố gắng làm thế khi nắm giữ BCM và LHG, nhưng khi giá BCM hồi phục về giá tôi mua cho tôi một cơ hội thì tôi lại không chớp lấy – thật ngu xuẩn.

May mắn là thị trường Việt Nam, và thị trường Mỹ đang dao động ổn định trong một kênh giá hẹp khiến tôi chưa bị tổn hại. Tôi luôn luôn nghĩ thị trường ngu xuẩn vì đã không price in những gì đang thực sự diễn ra: kinh tế đang tăng trưởng chậm lại, shipping (Cass index – một leading indicator) cho thấy nền kinh tế có thể xấu đi trong vài quý tới. Thay vào đó, mỗi khi có một mouth job về thương mại, thị trường lại hồi phục. Do đó, US equities gần sát với mức đỉnh cao. Tôi cho rằng nó sẽ phải tỉnh ngộ và price in đầy đủ khả năng suy thoái. Điều oái ăm sau khi yield curve converted hồi tháng 3, đến tháng 9 bạn có một thị trường cổ phiếu gần với mức kỉ lục – this time is different chăng? Đây là một ví dụ lịch sử về this time is (NOT) different. Chúng ta thấy có những điểm đổ vỡ đầu tiên. Thứ nhất, chúng ta thấy Manufacturing PMI rớt sâu xuống dưới mức ranh giới 50 điểm giữa mở rộng và thu hẹp, chỉ còn 47.1 điểm. Chúng ta thấy thị trường shipping (freight) đã yếu đi. Chúng ta thấy IPO market bubble đã burst. Chỉ còn động lực duy nhất cho cỗ máy kinh tế Mỹ là tiêu dùng – câu hỏi là bao giờ nó sẽ suy yếu nốt. Khi có data chắc chắn đầu tiên về việc tiêu dùng consumer cũng rơi vào tình trạng thu hẹp, tôi không ngạc nhiên nếu thị trường sẽ giảm 500-1000 điểm trong một phiên.

Giữ mức leverage 200% trong môi trường như vậy là tự sát. Tôi cố gắng nhảy khi nhạc vẫn còn chơi – nhưng tôi sẽ nhanh chóng thoát ra. Hi vọng tôi sẽ không phải là thằng ngu nhất, hoặc thằng ngu chậm nhất. Thằng ngu nhất là US equities.

Ở Việt Nam, chúng ta thấy PMI đã cận kề mức 50 điểm, cho thấy đất nước này đang ở biên giới mong manh giữa tăng trưởng và co hẹp.

Câu trả lời mà tôi quan tâm là tôi sẽ giữ tỷ trọng cổ phiếu bao nhiêu khi nền kinh tế thực sự suy thoái (not VN, về mặt kĩ thuật thì Việt Nam chưa từng suy thoái trong vòng 3 thập kỉ sau khi mở cửa. Nhưng mức tăng trưởng 4% thời kì 2011-2013 đã đủ làm nhiều nhà đầu toi nhảy lầu hoặc bỏ đi biệt xứ trốn nợ.) Tôi nghĩ là tôi vẫn giữ FPT và MWG – hai cổ phiếu có chất lượng cao và nhất là sẽ có các ETF đầu tư vào nhóm này trong đầu năm 2020 đẩy valuation của nó về mức thực tế hơn. Tạm thời, tôi cho rằng mức khoảng 70-80% tỷ trọng invested, và 20% tiền mặt là hợp lý, trong hoàn cảnh kinh tế chưa hoàn toàn vào trạng thái thu hẹp, đặc biệt là xét trong bối cảnh tôi có thể tiếp tục nộp tiền mặt. Nhưng tôi cho rằng có thể tôi sẽ điều chỉnh mức này. Ít ra thì tôi chưa từng có kinh nghiệm thực tế đầu tư trong môi trường suy thoái – tôi traded trong giai đoạn 2011-2013 chứ không phải là invested. Tôi cho rằng việc giữ 100% cổ phiếu trong biên độ thời gian 6-12 tháng tới sẽ có mức độ rủi ro tương đương như trước đây giữ mức leverage 160%-200%.

Tôi đã từng nghĩ về việc chờ báo cáo Q3 để có các hoạt động cắt giảm tỷ trọng, nhưng tôi có thể phải hành động sớm hơn.

Others:
Performance structure của fund that I work for:
15% bonus over 5% hurdle.

Tuesday, September 10, 2019

Capitalism in America and Volcker


Volcker

Hệ thống Bretton Woods: hệ thống có một cơ chế tỉ giá cố định giữa các đồng tiền, dựa trên một thứ gọi là Trilemma: các quốc gia [mà] cam kết cơ chế tỉ giá hối đoái cố định, và tự do dịch chuyển luồng vốn, phải theo đuổi cùng một mục tiêu tiền tệ. Để hiểu điều này, chúng ta xem xét vấn đề về carry trade phát sinh: Khi lãi suất tại Đức là 7% trong khi tại Mỹ là 4%, với một tỉ giá hối đoái cố định, investors sẽ lập tức vay đồng tiền USD với lãi suất 4%, chuyển đổi ra đồng Mark Đức mà không sợ rủi ro tỉ giá hối đoái (vì đã cố định), rồi đầu tư để có được lợi suất 7% một cách dễ dàng. Loại trừ đi một số chi phí nhất định, mức lợi tức là 3% (=7%-4%). Đây gần như là một giao dịch arbitrage cổ điển: investors có thể leverage lên vô tận, vay một lượng vô tận USD ở 4% để đầu tư vào một lượng vô tận chứng khoán Đức để có lợi suất 7%. Do một lượng nhu cầu vô cùng lớn mua đồng Mark Đức và short một lượng vô cùng lớn USD, điều dễ thấy là tỉ giá hối đoái giữa đồng USD và Mark Đức phải thay đổi.

Có các khả năng sau xảy ra:

- các ngân hàng trung ương buộc phải từ bỏ cơ chế tỉ giá hối đoái cố định; điều này chắc chắn họ không muốn làm theo các cơ chế địa chính trị hiện thời;

-phải thi hành các chính sách tiền tệ tương ứng. Tức là nước Mỹ sẽ cố gắng dịch chuyển lãi suất lên cao hơn (so với mức 4%), còn Đức sẽ dịch chuyển lãi suất xuống thấp hơn (với mức 7%). Vì vậy, một yếu tố trong Trilemma kia là “theo đuổi cùng một mục tiêu tiền tệ.” Tuy nhiên, các quốc gia khác nhau hiếm khi có cùng một mục tiêu tiền tệ, đơn giản là vì tình hình mỗi quốc giá một khác nhau.

Một cách khác các ngân hàng trung ương sẽ cố gắng làm là tạo ra các rào cản về mặt kỹ thuật hoặc luật pháp để gây khó cho các nhà đầu tư. Roosa, sếp của Volcker, đã nghĩ ra một thức gọi là “interest equilization tax”, áp dụng trên các luồng vốn đầu tư quốc tế để ngăn chạn việc chuyển đổi đồng USD sang đồng tiền của các quốc gia có lợi suất cao hơn. Volcker được giao nhiệm vụ là thiết kế chi tiết cho loại thế này – rất tiếc là ý tưởng thì hay, nhưng trên thực tế rất khó khan để có thể thiết kế ra nó.

Việc Mỹ luôn ở trong trạng thái cán cân thanh toán đã khiến nguyên tắc “dòng vốn tự do dịch chuyển” trở nên vô phương. Vì Mỹ luôn bị thâm hụt cán cân này, đồng USD phải trở nên yếu hơn. Nói một cách khác, các đồng tiền khác phải trở nên cao giá hơn.

(Một yếu tố làm tôi chưa bao giờ cảm thấy thoải mái khi nghĩ về vấn đề này là sự nghịch lý của nó. Trong ví dụ này, lợi suất cao của đồng Mark Đức khiến đồng tiền này phải tang giá. Nhưng trong bối cảnh khác, nếu Đức có lạm phát cao, dẫn tới lãi suất cao, một điều diễn giải thường thấy là đồng Mark Đức sẽ phải giảm giá. Tại sao trong một trường hợp thì lợi suất cao khiến một đồng tiền tang giá, còn trong trường hợp khác, lợi suất cao lại khiến đồng tiền giảm giá? Phải chăng không phải vì lợi suất cao hay thấp, mà là kì vọng về hướng đi của lợi suất sau đó?)

Do đó, Volcker đã tìm cách thuyết phục tổng thống Nixon để thương lượng với Đức chấp nhận một tỷ giá cao hơn cho đồng Mark Đức, do đó sẽ làm giảm áp lực lên đồng USD. Volcker đề xuất rằng Mỹ nên tạm dừng việc chuyển đổi đồng USD ra vàng, lấy đây là một công cụ mặc cả.
Theo chế độ bản vị vàng, đông USD sẽ được tự do chuyển đổi sang vàng với tỷ lệ 35 đô Mỹ cho một troy-ounce vàng. Trong giai đoạn khủng hoảng, trên thị trường tự do, các nhà đầu cơ đã mua bán vàng với mức giá trên 40 đô, tức là họ cho rằng nước Mỹ không đủ vàng để chuyển đổi cho những người nắm giữ USD có nhu cầu.

Trước áp lực của tổng thống Johnson (LBJ), Fed Chairman là Bill Martin đã hạ lãi suất. Tuy nhiên, việc hạ lãi suất không hợp lý đã nhanh chóng khiến lạm phát nổi lên sau đó. Cuối năm 1969, lạm phát lên trên 5%, buộc Fed phải thắt chặt tiền tệ. Riskfree US bill earn 8%, đã dẫn đến lợi tức cao từ việc mua trái phiếu. Các nhà đầu tư bán tháo vàng để đầu tư vào các chứng khoán hưởng lợi suất hấp dẫn. Kết quả là, giá vàng giảm thảm hại từ trên 40 xuống mức bản vị vàng ở $35.

Tuy nhiên, Volcker lo ngại rằng sự hấp dẫn của đồng USD, cũng như sự sụt giá của vàng chỉ là tạm thời. Yếu tố căn nguyên là thâm hụt các cân thanh toán vẫn còn nguyên. Lợi suất cao khiến dòng tiền chảy vào các tài sản denominated bằng USD, nhưng sẽ ngay lập tức chảy ra nếu lãi suất giảm xuống.

Năm 1970, sau khi Bill Martin hết nhiệm kì chủ tịch Fed, LBJ bổ nhiệm Arthur Burns, một người than cận và ủng hộ đường lối của tổng thống, lên thay chức. Burns ngay lập tức đảo ngược quyết định từ thời Martin bằng cách hạ lãi suất. Giá vàng ngay lập tức vọt lên 39 từ mức 35.
Volcker đề xuất phương hướng dừng chuyển đổi USD sang vàng, dù nhận thức được rằng đây sẽ là một cuộc khủng hoảng quốc tế, ngang tầm với một khủng hoảng về quân sự. Ít nhất thì các quốc gia giữ đồng USD với kì vọng rằng sẽ có thể chuyển chúng sang vàng được dễ dàng. Trước đây, tang giá chuyển đổi vàng từ 24 lên 35 cần sự chấp thuận của quốc hội, thì quyết định dừng chuyển đổi này cũng cần có sự chấp thuận của Quốc hội.

Đồng thời, trong giai đoạn 1970, stagnation, một hiện tượng mà thất nghiệp cao đi kèm với lạm phát cao (thông thường thất nghiệp cao sẽ dẫn đến nhu cầu giảm, và làm giảm lạm phát. Ngược lại, thất nghiệp thấp sẽ dẫn đến tiền lương tăng, thu nhập tăng và cầu tăng, làm giá tăng và tăng lạm phát.) đã khiến Fed bị bối rối. Hiện tượng bất thường giữa thất nghiệp cao, trong khi lạm phát cao dai dẳng dẫn tới Burns đưa ra đề xuất kiểm soát giá và lương. Đề xuất này được Nixon chấp thuận. Đồng thời, Burns bước vào giai đoạn mở rộng chính sách tiền tệ.

Tác giả nhận xét rằng Burns nới rộng cung tiền một phần vì áp lực của Nhà trắng (tổng thống), nhưng cũng một phần vì ông thực tình cho rằng trong một bối cảnh mới, diễn biến của lạm phát và thất nghiệp không còn tuân thủ theo những nguyên tắc được biết thì cần phải có chính sách tiền tệ mới đáp ứng được.

Trong giai đoạn này, Volcker có một ông sếp mới, bộ trưởng Tài chính là Connally. Connally là một Texas Democrat, không am hiểu về kinh tế học. Do đó, ông này ngay lập tức đã đòi Volcker bổ túc cho ông ấy kiến thức về kinh tế tiền tệ qua các tài liệu đọc trước khi đi ngủ. Một trong những tài liệu đọc trước khi đi ngủ mà Volcker gửi cho Connally là một đề xuất, again, tập trung vào vấn đề căn bản là thâm hụt cán cân thanh toán của Mỹ. Volcker đề xuất tang giá đồng Mark Đức và yen Nhật, để người Mỹ ít mua hàng hóa nước ngoài. Volcker đề xuất tang giá hai đồng tiền nói trên 15%. Với biện pháp này, Volcker cho rằng sẽ tránh phải áp dụng biện pháp khác là tang lãi suất, vốn chắc chắn sẽ bị Connally gạt đi (vì không tổng thống nào thích lãi suất cao.)

******

Vào năm 1971, Nixon đã gây bang hoàng cho thế giới với việc công bố áp dụng đề xuất của Volcker thành luật, tức là giảm giá đồng USD với các ngoại tệ chính. Điều này đã buộc các ngân hàng các nước phải mua đồng USD để can thiệp vào thị trường ngoại hối, ngăn đồng USD giảm giá quá nhanh (dẫn đến đồng tiền quốc gia họ tang giá quá mạnh.) Tuy nhiên, nhanh chóng sau đó, ngân hàng Đức đã rút lui, để mặc đồng mark Đức lên giá. Các quốc gia khác như Thụy Sỹ, Nhật cũng nhanh chóng theo sau, không can thiệp nữa. Ngay lập tức đồng USD giảm giá bị từ chối khi giao dịch trên thị trường.

Do đồng USD giảm giá, cơn lốc đòi đổi USD ra vàng tràn đến, tạo ra tiền đề đúng như đề xuất kép của Volcker về việc ngừng chuyển đổi.

Nixon đã có một cuộc họp kín với Connally, Volcker, cùng một vài thành viên khác. Mọi người đều e ngại việc ngừng chuyển đổi USD ra vàng sẽ gây khủng hoảng thế giới, và dẫn tới các quốc gia khác trả đũa. Connally trả lời “ừ thì những người bạn của chúng ta khác không thích thế. Nhưng nếu ta làm theo những gì họ thích, thì chúng ta sẽ cháy túi.” Quan điểm của mọi người rằng hệ thống thế giới đã hỏng quá lâu, và bây giờ là cơ hội để fix lại.

Một loạt các biện pháp cả gói được tung ra: hủy bỏ việc chuyển đổi tự do từ USD ra vàng, wage-price freeze (?), áp thuế nhập khẩu 10%, và tang giá các đồng tiền mạnh lên 15%. Ngay khi công bố, thị trường chứng khoán Mỹ tăng sục sôi, vì các nhà sản xuất Mỹ sẽ được lợi từ biện pháp cả gói này. Trong khi đó, các ngân hàng nước ngoài giữ đồng USD vì tin rằng chúng sẽ được đổi sang vàng, giờ chuyển sang giữ một đồng tiền bị mất giá một cách rối loạn, trở nên hoảng loạn.
Ngấp nghé bên bờ vực của sự sụp đổ hệ thống tài chính thế giới, Mỹ cùng các quốc gia có số dư trao đổi mậu dịch và vốn lớn nhất như Đức, Anh, Nhật đã cùng họp và đưa ra một thỏa thuận tại Smithsonian, nên gọi thỏa thuận này là thỏa thuận Smithsonian. Theo thỏa thuận này, đồng USD sẽ được phá giá khoảng 10%, đồng mark Đức và Yên Nhật bị tăng giá chừng 10%. Một ounce vàng sẽ có giá $38 thay vì $35, và một USD sẽ đổi được 3.22 mark Đức thay vì 3.66, và 308 yen thay vì 360 yen.

Ngay sau thỏa thuận, Volcker không tin vào thỏa thuận này, và thì thào “hi vọng nó đứng được trong vòng ba tháng”.

Đúng vậy, giá vàng tiếp tục tăng cao. Vào ngày 4/2/1972, giá vàng lên mức $50 một ounce. Thị trường vẫn e ngại rằng thỏa thuận Smithsonia là không đủ, và số vàng mà nước Mỹ có không đủ để nó có thể bảo đảm cho số đồng USD (so called Euro USD) tại hải ngoại được chuyển đổi sang vàng khi cần thiết.

Vào năm 1972, Nixon gây áp lực buộc Fed phải theo đuổi chính sách lãi suất thấp trước kì bầu cử. Với lãi suất thấp, đồng USD tiếp tục bị gây áp lực. Giá vàng tiếp tục tăng lên $57 vào tháng Năm. Với các chính sách tiền tệ giữa các quốc gia khác nhau, và đồng USD bị suy yếu, chính sách tỷ giá hối đoái cố định không thể đứng vững.

Volcker đã cố gắng đưa ra một hệ thống mới, thay vì tỉ giá cố định, một hệ thống mới hybrid giữa tỉ giá cố định và tỷ giá thả nổi sẽ hoạt động thay thế. Sẽ có một tỉ giá trung tâm, và các quốc gia có cán cân thanh toán dương (như Nhật và Đức) sẽ tăng giá đồng tiền một cách tương ứng quanh tỷ giá trung tâm này, còn các quốc gia có cán cân âm (như Mỹ), sẽ hạ giá đồng tiền.
Việc đàm phán đã diễn ra dai dẳng. Đến tháng 3 năm 1973, giá vàng đã tăng lên $86/ounce. Vào ngày 16 tháng Ba năm 1973, Đức, Pháp, Bỉ, Hà Lan, Đan mạch quyết định đồng thời thả nổi đồng tiền so với đồng USD.

******

Fed dưới thời của Arthur Burns đã dùng dằng trong việc chống lạm phát, và mỗi khi nó tăng lãi suất để chống lạm phát, nó ngay lập tức giảm lãi suất sau khi có dấu hiệu lạm phát hạ nhiệt. Điều này dẫn đến lạm phát lại nhanh chóng tăng lên, và cuối cùng đứng dai dẳng ở mức cao.
Volcker được bổ nhiệm làm Fed Chairman dưới thời Jimmy Carter, tổng thống đã rất ủng hộ việc chống lạm phát của ông.

Ở đây có một lưu ý về việc lạm phát. Friedman coi lạm phát là hiện tượng tiền tệ - tuy nhiên nguyên nhân của nó thì có thể đa dạng. Tại Mỹ, nguyên nhân chính là thâm hụt ngân sách. Việc thâm hụt ngân sách khiến chính phủ phải bán nhiều trái phiếu hơn, dẫn đến giá trái phiếu thấp (tương ứng với lợi suất cao). Fed không có cách nào khác là phải tăng lãi suất lên cao một cách tương ứng với mức lợi suất trên thị trường.

Vào cuối nhiệm kì của Carter, vị tổng thống cần lãi suất để tái tranh cử. Tuy nhiên, trước áp lực lạm phát, Volcker tiếp tục tăng lãi suất, lên những mức như 14-15%. Kết quả là Carter thất bại, và Reagan lên thay. Volcker tiếp tục kiên trì theo đuổi chính sách lãi suất cao để hạn chế cung tiền, và cuối cùng là ngay cả trong cuộc suy thoái nghiêm trọng, Volcker vẫn tiếp tục tăng lãi suất khi ông tính toán thấy cung tiền, thay vì giảm, tiếp tục tăng lên.

Vào đầu nhiệm kì của Reagan, vị tổng thống này muốn thi hành chính sách giảm thâm hụt ngân sách bằng cách tăng thuế và giảm chi tiêu. Tuy nhiên, nói dễ hơn làm, và cuối cùng Reagan, cùng như những chính phủ tiền nhiệm, tiếp tục thâm hụt. Điều này dẫn tới Fed là “only game in town” để bảo vệ giá trị đồng tiền.

Vào cuối nhiệm kì ở Fed, Volcker tiếp tục duy trì lãi suất cao. Tuy nhiên, trong một cuộc board coup, các thành viên thông đồng với nhau để bỏ phiếu hạ lãi suất, khiến Volcker bỏ phiếu lãi suất cao thuộc về phe thiểu số. Ông lập tức từ chức.

Ngay sau khi ông thôi nhiệm kì, và Alan Greenspan lên thay, giá vàng tăng vọt trong khi đồng USD tụt dốc. Sau đó, Volcker là một người quan trọng nhất thúc đẩy một đạo luật mang tên ông, Volcker rule năm 2010, cấm các ngân hàng được prop trade.